HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
123 
De opbrengst van ’t geheele schiereiland bedroeg in 1877: 9500 ton, 
waarvan Perah ongeveer 2 3 / 3 opleverde. 
Op het eiland Banka (beschreven' in dit tijdschrift, jaarg. 1865, 
p. 65 — 72, door Jhr. c. h. c. flügi van aspermont) werd het tinerts 
ontdekt in ’t begin der 18de eeuw en wel, naar ’t verhaal luidt, 
ten gevolge van een boschbrand. De ontginning dagteekent van om- 
streeks 1725 en geschiedde door Chineezen, voor rekening van den 
toenmaligen landheer, den sultan van Palembang. 1 Reeds in 1740 
was de opbrengst tot 25.000 pikol (een pikol = 62,5 kilo) ge- 
klommen. De O.-I. Compagnie, reeds sedert 1640 te Palembang ge- 
vestigd , schijnt zich al spoedig met den tinhandel bemoeid te hebben. 
Zeker is, dat zij in 1755 het monopolie verkreeg tegen 10 realen 
a 54 stuiver de pikol, dat zij zich vervolgens in 1763 verbond om 
tot een maximum van 30.000 pikol, en eindelijk bij verdrag van 
1791 om al het tin te koopen , waarvan de productie bereids 66.000 
pikol per jaar had bereikt. De opbrengst nam evenwel in de laatste 
jaren der 18de eeuw zeer af, en nog veel meer de hoeveelheid, die 
werkelijk aan de Compagnie ten goede kwam. In strijd toch met het 
verdrag werd tin naar China uitgevoerd en aan Engelsche en Ameri- 
kaansche smokkelaars verkocht, terwijl bovendien veel verloren ging 
door zeerooverij. Een en ander kon de Compagnie door haar geringe 
macht en ongeschikt personeel niet beletten , en bij den vorst van 
Palembang niet eens met klem op eene stiptere nakoming der ver- 
bindtenissen aandringen, omdat zij van haar kant zich daaraan ook 
niet trouw hield , en met name niet voor prompte betaling van de 
geleverde producten zorgde. 2 In 1802 was de opbrengst tot 18 a 
20.000 pikol gedaald en tien jaar later, toen Banka onder Engelsch 
bestuur kwam, zelfs tot 10.000. Door het beter toezicht der Engel- 
schen nam de productie nu weer toe, zoodat zij in 1815 weer 25.200 
en in 1817 (d. i. het jaar na de herstelling van het Nederlandsch 
gezag) 35.000 pikol bedroeg. Nog beter werden de uitkomsten na 
het einde der Palembangsche oorlogen in 1821. Spoedig klom nu 
de opbrengst , die zich daarna geruimen tijd staande hield , tot om- 
1 Bauka had in 1668 nog een eigen koning, vermoedelijk evenwel cijnsbaar aan den 
Pangeran van Palembang. Na den dood van deze, trouwde zijne weduwe met den 
vorst van Palembang, waardoor Banka, en ook Blitong, onder het onmiddellijk gezag 
van den laatste kwamen. 
3 Behalve van tin bezat de compagnie ook in Palembang het monopolie van peper. 
