124 
HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
streeks 80.000 pikol per jaar, doch later (omstreeks 1865) is zij eenigszins 
afgenomen en sedert wordt zij op ongeveer 70.000 pikol geschat. 
Het tin komt op Banka voor als stroomerts en ofschoon geheele 
streken reeds uitgeput zijn, kan toch, blijkens het nauwkeurig, 
jarenlang voortgezet onderzoek onzer mijningenieurs, de ontginning 
nog langen tijd op denzelfden voet worden voortgezet. Bovendien is 
gebleken , dat de graniet , onder den eenige meters diepen bouw- 
grond , op verscheidene punten ook aders bergtin bevat , waarvan de 
exploitatie wel is waar moeilijk en kostbaar zal zijn , maar toch 
nog altijd met voordeel kan plaats hebben. Wat de ontginning op 
Banka gemakkelijk maakt zijn de dichte bosschen , die het eiland over- 
dekken en goedkoop de voor het uitsmelten benoodigde houtskool 
leveren. De wijze, waarop het tin hier door de Chineezen wordt ge- 
wonnen , dat zij tegen overeengekomen prijzen aan het gouvernement 
leveren , verschilt niet van die , welke op Blitong gevolgd wordt. 
Laatstgenoemd eiland , iets verder oostelijk van Sumatra gelegen 
dan Banka, werd bereids in 1746, en daarna nog eens in 1756, 
van wege de Oost-Indische Compagnie onderzocht , maar naar het 
schijnt oppervlakkig , want men besloot » zich met dit dor en woest 
eiland niet verder in te laten/’ Werd daarna ook nu en dan het ver- 
moeden geopperd , dat hier tinerts zou voorkomen , in elk geval werd het 
langen tijd nader onderzoek niet waardig gekeurd, en nog in 1850 rappor- 
teerde een door ’t gouvernement gezonden deskundige als zijne bevinding: 
»het eiland brengt wel veel wilde varkens, honden en herten voort, 
maar geen bruikbaar tinerts.” Naar ’t schijnt, gaf zijn verslag den 
indruk , dat hij mogelijk door de inlanders om den tuin was geleid , 
althans de Regeering , niet overtuigd, zond het volgend jaar een ander. 
Deze kreeg , na lang onderhandelen , van ’t hoofd der Blitongers dit 
bescheid: »nu dan, als de Toewan Besar ivil dat er tin zij op Blitong , 
dan moet er tin zijn”. Natuurlijk werd hem geantwoord, dat de 
groote Heer dit wilde , en het erts werd daarop aangewezen en in 
overvloed gevonden. In 1852 werd daarop aan prins Hendrik en 
baron van tüyi, van serooskerken concessie verleend voor de ont- 
ginning , die evenwel in de eerste jaren niet recht vlotten wilde. 
Nadat in 1860 de rechten der concessie op een vennootschap waren 
overgegaan, werd de zaak flinker aangepakt, zoodat men in 1880 
(na 20 jaar) een totale zuivere winst becijferen kon van 23 millioen 
gulden , ongerekend de 3 pet. der bruto-opbrengst , welke het gouver- 
nement voor zich bedongen had. 
