126 
HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
voor den afvoer van ’t hemelwater , dat door een kettingpomp uit 
de open mpn wordt opgepompt. Het uitgegraven erts wordt uit 
de mijn overgebracht in de daarbij aangelegde »bandar” (reinigings- 
kanaal) , die een paar voet breed en diep is. De wanden zijn met 
hout bekleed , de vaste bodem is zacht glooiend en aan het boveneind 
kan men door ’t openen van eene schuif, naar verkiezing snel of lang- 
zaam , water doen instroomen. 
Het erts wordt nu in manden van grof gevlochten rotting in dit 
stroomend water op en neer bewogen , zoodat de aanhangende klei in 
kleinere kluiten verdeeld en meegevoerd wordt. Men ledigt daarna 
de manden in ’t water , en werkt het erts ter verdere zuivering met 
het houweel om , zorg dragend dat het steeds stroomopwaarts ver- 
plaatst wordt. Klei en in ’t algemeen alle lichtere deeltjes spoelen 
zoodoende met den stroom mede , het veel zwaardere tinoxyde blijft 
achter. Aldus op soortgelijke wijze nog eens gewasschen , als vroeger 
door* de natuur , komt het stroomtin op hoopen , die men goed 
toedekt. Heeft men genoeg voor eene smelting , dan wordt in de 
buurt een oven opgericht , of van een reeds bestaanden gebruik ge- 
maakt. Zulk een oven, ongeveer 4 M. lang, 1 M. breed en 1 M. 
hoog , is uit leem met zout opgetrokken en met een licht dak bedekt. 
In ’t midden bevindt zich een trechtervormige opening , van boven 
wijd , naar beneden nauw toeloopend en uitmondend in eene kom- 
vormige ruimte daaronder , die aan de voorzij tot buiten den oven 
voert. Door ruwe blaasbalgen en pijpen kan men aan de achterzijde 
lucht in den oven blazen. 
Om de koelte en wegens het zware werk wordt alleen des nachts 
gesmolten. Als brandstof dient houtskool, die de bosschen leveren. 
Des avonds wordt de oven aangelegd : brandt de houtskool goed , dan 
wordt zij met eene matig nat gemaakte laag erts bedekt , daarop weer 
een laag kolen uitgebreid en zoo voortgegaan totdat de oven vol is. 
Drie man , die elkaar om ’t uur aflossen , bedienen de eenvoudige 
blaasbalg , die van de achterzijde lucht in den oven blaast. Zoodra de 
kolen goed gloeien, verbranden zij evenwel niet alleen meer door de 
zuurstof der lucht , maar ontnemen die nu ook aan het erts. Het 
aldus herleid tin vloeit omlaag in den trechter, achtervolgd door 
slakken en stukken kool, en vult de komvormige ruimte aan de voor- 
zijde. Inmiddels zorgen de smelters door omroeren met ijzeren staven , 
dat de trechter van onderen niet verstopt raakt. Het gesmolten metaal 
wordt door afscheppen van de daarop drijvende kolen en slakken be- 
