KWARTSDRADEN . 
141 
of 10.000 maal zoo sterk als die welke de tweede ondergaat. Dunnere 
draden maken dus telkens de gevoeligheid der instrumenten grooter 
en kunnen het mogelijk maken krachten te meten , die in dikkere 
draden geen voldoende wringing te weeg brengen. 
De grens van gevoeligheid te verhoogen , ziedaar het doel , waartoe 
draden van kwarts moeten strekken. Koper- en zilverdraad, waarvan 
de middellijn minder dan een twintigste van een m. M. bedraagt, zijn 
wegens hunne broosheid niet meer te gebruiken. De wringing van 
zeer fijne draden uit den cocon der zijdewormen is onregelmatig. 
Fijne glasdraden ondergaan op den duur eene verandering , wanneer 
zij aan eene wringing worden onderworpen. Wordt de kracht, die de 
wringing teweegbrengt, weggenomen , dan herneemt een naald, die aan 
een glasdraad is opgehangen , niet weder precies denzelfden stand. 
Al deze gebreken vindt men niet bij de fijne kwartsdraden ; bovendien 
zijn zij ongevoelig voor de scheikundige inwerking van de bestanddeelen 
der dampkringslucht , de middellijn is over de geheele lengte dezelfde 
en zij zijn bijzonder sterk, zoodat de gewone draden 90 a 100 K. G. 
kunnen dragen op eene oppervlakte van 1 cM 2 . Zulke draden zijn 
sterker dan staal. Hoe sterker de draad is, des te dunnere draden 
kan men gebruiken. 
In het Wetensch. Bijblad van den vorigen jaargang, bladz. 66, deelde 
de heer logeman reeds mede, dat vernon boys de proef van caven- 
dish met behulp van een toestel met kwartsdraden had herhaald en 
dat de afwijkingen , welke hij hiermede waarnam , meer dan achttien 
maal grooter waren dan bij het gebruik van de toestellen , welke 
men vroeger voor deze proef gebruikte. De toestel , waarvoor de betere 
draden vooral werden gezocht, was de radio-mikrometer , waarmede 
de stralende warmte van eene kaars , van het vuur , van de zon , ja 
van alles wat warmte uitstraalt gemeten zal worden. Het verschil in 
uitstraling van warmte door verschillende gedeelten der maan wordt 
er mede bepaald. De warmtestralen , welke een kaars uitzond , konden 
er op een afstand van 228.5 M. mede worden waargenomen. 
Eene proef, waarmede vernon boys de gevoeligheid van toestellen 
voor kleine krachten aantoonde, was nog de volgende. Een zeer klein 
spiegeltje, dat ongeveer 3 mG. woog, was aan een kwartsdraad met 
eene middellijn van ongeveer (; ^ n van een m. M. zoodanig opgehangen , 
dat zijne oppervlakte een hoek van 45° maakte met de richting , waarin 
een bepaalde toon zich voortplanten moest , opdat de geluidstrillingen 
