150 
DE KULTUURTUIN TE TJIKEUMEUH. 
Wanneer ons het toeval gelukkig is, ruiken wij bij de mahonieboomen 
een heerlijke lucht, afkomstig van bloeiende koffie. Twee vakken zijn 
daarnaast namelijk beplant met liberiakoffie ; evenals tal van andere 
tropische planten , vertoont ook deze de eigenaardigheid , dat alle in- 
dividuen op denzelfden dag bloeien. 1 Dit maakt een aardig effect, 
vooral daar de bladeren glanzig donkergroen zijn en de boom ge- 
woonlijk te gelijkertijd een aantal fraaie roode bessen draagt. Evenals 
de andere koffiesoorten en trouwens tal van tropische kultuurplanten 
wordt de liberiakoffie (ten minste op de hoogte van Buitenzorg) onder 
schaduwboomen gekweekt, om ze te beschermen tegen al te sterke 
werking van de tropische zonnestralen. Met deze schaduwboomen worden 
te Tjikeumeuh tal van proeven genomen ; terwijl vroeger bijna alleen 
de dadap (Erythrina) en waroe ( Tespesia en andere Malvaceèn) als 
schaduwboomen gebruikt werden , is tegenwoordig , vooral van uit den 
kultuurtuin, Albizzia moluccana veel verspreid. Het is dan ook een 
boom, die ontzettend snel groeit en in vijf jaar een hoogte van 
20 M. kan bereiken ; maar bovendien zijn proeven met tal van andere 
boomen genomen , zooals b. v. Caesalpinia dasyrachis , Pithecolobium 
Saman en op deze plaats zien wij Schizolobium excelsim. Deze eigen- 
aardige boom heeft groote dubbelgevinde bladeren en vertakt zich niet 
voordat hij een hoogte van 10 — 15 M. bereikt heeft, zoodat hij zijne 
takken later niet meer behoeft af te werpen en op de eenvoudigste 
wijze een kroon vormt. Ten gevolge van deze schaduwboomen ziet 
een koffieplantage er eenigszins als een wijd uiteengeplant Europeesch 
bosch uit. De liberiakoffie , die wij hier voor ons zien , is vooral ver- 
schillend van de Cojfea arabica door haar veel forscheren bouw , grootere 
bladeren, bloemen en bessen en draagt bovendien ook meer vrucht. 
De zaden zelf, de eigenlijke koffieboonen, zijn echter niet veel grooter 
dan de gewone , en men beweert , dat de daaruit verkregen koffie 
minder goed is. Toch heeft de liberiakoffie groote voordeelen ; zij is 
namelijk vooreerst veel beter bestand tegen de beruchte bladziekte 
dan de andere soort , iets , wat waarschijnlijk aan haar forscheren 
bouw toe te schrijven is, en ten tweede kan zij niet alleen in hooger 
gelegen streken groeien , zooals de Coffea arabica , maar ook in het 
laagland. Overal worden dan ook tegenwoordig groote aanplantingen 
van liberiakoffie op Java aangelegd , en het is vooral de kultuurtuin , 
1 Zoo bloeiden de koffieplanten in 1887 17 malen, namelijk op 22 Januari, 7 en 
20 Februari, 23 Maart, 18 April, 14 Juni, 4 en 25 Juli, 10 en 20 Augustus, 2 
eu 23 September, 19 Oetober, 8 en 27 Novembev en 24 en 26 December. 
