152 
DE KULTUURTÜIN TE TJIKEUMEUH. 
betrekkelijk kort geleden ontdekt als wilde plant in de Himalaya 
groeiende en men besloot in Britsch-Indië met de kuituur er van 
proeven te nemen ; deze slaagden zeer goed en met behulp van een 
reusachtige reclame (wie herinnert zich niet de wyze , waarop dit op 
de Amsterdamsche koloniale tentoonstelling geschiedde?) kreeg de 
Britsch-Indische thee langzamerhand overal het burgerrecht. Dat de 
reclame hierbij zeer meegewerkt heeft , schijnen ook de Javaansche 
theeplanters te zijn gaan inzien, ten minste in den laatsten tijd be- 
ginnen zij dit voorbeeld na te volgen. 
Naast de aanplantingen , die het laatst genoemd zpn , ziet men vakken , 
waarin reeds betrekkelijk hooge boomen staan van Palaquium gutta, 
Palaquium oblong ifolium , Palaquium Borneense , Palaquium Treubii en 
Palaquium Treubii parvijlorum en Payena Leerii', aan de andere zijde 
van den kultuurtuin staat nog Palaquium rostratum. Al deze boomen 
leveren bij insnijding een melksap , dat spoedig opdroogt en in dien 
toestand in den handel komt als de ruwe getah-pertja , die na zuive- 
ring voor zoo talrijke doeleinden in de industrie gebruikt wordt. Ten 
opzichte van dit product heeft de Plantentuin zeer zeker groote ver- 
diensten. Het bleek namelijk meer en meer, dat men niet bekend 
was met den eigenlijken oorsprong van het gutapercha des handels 
en dat de vroegere opgaven daaromtrent elkaar op vele plaatsen tegen- 
spraken , terwijl de productie afnam. Tot nu toe kwam de getah- 
pertja hoofdzakelijk van Sumatra , Borneo en Malakka , waar zij door 
de bevolking in de oerbosschen zelf werd verkregen ; aan een stelsel- 
matige kuituur dacht niemand. Daarom droeg de Regeering in 1883 
een onderzoek omtrent de getah-pertja produceerende boomsoorten op 
aan dr. burck , adjunct-directeur van ’s Lands Plantentuin. Deze had 
reeds vroeger zooveel mogelijk monsters van getah-pertja verzameld 
en getracht er de herkomst van te bepalen. Als resultaat van zijn 
onderzoek bleek hem nu , dat deze boomsoorten , vroeger overvloedig 
op Sumatra’s Westkust voorhanden, thans bijna overal waren uitge- 
roeid ten gevolge van de verwoestende wijze van exploitatie der be- 
volking ; deze bepaalde zich er toch niet toe , insnijdingen in de boomen 
te maken , maar hakte ze in hun geheel om en deed dit zelfs met 
jonge exemplaren. Om nu te voorkomen , dat de getah-pertja zou op- 
houden een artikel van uitvoer in onze koloniën te zijn , besloot de 
Regeering aan den directeur van ’s Lands Plantentuin een stuk grond 
ter beschikking te stellen te Tjipetir (Preanger Regentschappen) , ten 
einde aldaar proeven te nemen met de kuituur van getah-pertja produ- 
