DE KULTUURTUIN TE TJ1KEUMEUH. 
155 
is een zeer eigenaardige boom , afkomstig uit Centraal-Amerika ; hij 
is in het bezit van twee soorten van takken , namelijk afvallende met 
een bladstand 1 / 2 en daarbij vrij horizontaal staande , en blijvende , meer 
verticaal staande, met een bladstand 2 / 5 ; alleen de laatstgenoemde vertak- 
ken zich. Daar de plant in de eerste jaren alleen afvallende takken vormt, 
hebben wij hier dus een zeer eenvoudig middel tot kroonvorming. 
Langen tijd heeft men moeite gehad met de voortplanting van dezen 
boom ; wel laat hij zich zeer gemakkelijk vermenigvuldigen door zaad , 
maar dit werd in de eerste jaren niet verkregen. Daarbij mislukten 
alle marcottes ; later bleek , dat dit een gevolg hiervan was , dat 
men de marcottes nam van de afvallende takken ; deze vormen wel 
wortels, maar ontwikkelen zich> niet verder, terwijl het marcotteeren 
uitstekend gelukt, wanneer men de blijvende takken gebruikt. In den 
kultuurtuin staan nog op andere plaatsen caoutchouc produceerende 
planten ; straks zal ik over sommige nog wel het een of ander mee- 
deden en ze hier alleen opnoemen. Het zijn de volgende boomen : 
Urostigma elasticum , Urostigma Vogelii , Manihot Glaziovii en Hevea Bra- 
siliensis en de klimplanten : Wïllughbeia spec. van Sumatra , Landolphia 
Watsoniana van Zanzibar en Gimber Kebo (een inlandsche naam) van 
Kediri. Ik mag als bekend veronderstellen , dat het caoutchouc niets 
anders is dan het opgedroogde melksap van al deze planten en dat 
dit melksap door insnijding in den boom verkregen wordt. Van alle 
bovengenoemde planten schijnen Urostigma elasticum en Castilloa elastica 
het meeste melksap te produceeren en toch vertoonen ook deze sterk 
individueele verschillen. Zoo werden b. v. in Februari 1888 6 planten 
van Urostigma elasticum , die 6 jaren oud waren , in den kultuurtuin 
onderzocht, en deze gaven 85, 60, 45, 72, 120 en 85 gram droge 
caoutchouc. Het zal dus wellicht aanbeveling verdienen , alleen de 
boomen , die het meeste caoutchouc produceeren , voor de voort- 
planting te bezigen. De hoeveelheid caoutchouc , die men verkrijgt , 
schijnt echter niet zoodanig te zijn , dat men geregelde aanplantingen 
van deze boomen kan maken ; daarentegen zijn zij zeker zeer geschikt 
als bijkultuur op plaatsen , waar het hoofdgewas van een onderneming 
niet met voordeel kan geplant worden , zooals b. v. steile berghellingen 
of ravijnen. Ik zag dit dan ook o. a. in de Preanger Regentschappen 
op een kinaonderneming ; jammer, dat men daarvoor de weinig pro- 
ductieve Manihot Glaziovii gebruikt had. In elk geval zal de uitvoer van 
caoutchouc van Java sterk moeten vermeerderen , om eenigszins mee te 
tellen; op het oogenblik bedraagt zij nauwelijks 300 pikol per jaar. 
