DE SCHEMERING. 
165 
gewone kleurenpracht en glans , terwijl de duur van de schemering 
toegenomen was. Het onderzoek leerde echter , dat de hierboven op- 
gegeven phasen der schemering op de gewone wijze op elkander volgden , 
maar alle onderdeden waren veel duidelijker, De tijd , die verliep na 
zonsondergang tot het eerste purperlicht verdween , was veel grooter 
dan gewoonlijk en vooral het tweede purperlicht bleef zeer lang zicht- 
baar. Deze lange duur van het purperlicht was het grootst in de 
maanden November en December van het jaar 1883 en verminderde 
daarna weer spoedig tot de gewone lengte. Zelfs heeft men een ver- 
schijnsel waargenomen , dat men als een derde purperlicht zou kunnen 
beschouwen. 
De oorzaak van deze prachtige schemeringen wordt gezocht in de 
uitbarsting van Krakatau op 26 en 28 Augustus 1883, die een 
groote optische storing in den dampkring heeft teweeggebracht. Ten 
gevolge toch van de uitbarsting zijn een groot aantal ultra-mikros- 
kopische deeltjes in den dampkring gebracht, die, na tot een ontzaglijke 
hoogte te zijn opgevoerd , langen tijd noodig hebben om weer op 
aarde te vallen. Deze deeltjes zullen hun invloed op de richting en 
op de sterkte der lichtstralen doen gelden. 
Voor de onderstelling, dat de genoemde uitbarsting de oorzaak 
van deze bijzondere verschijnselen is, pleit, dat zij het eerst even na 
de gebeurtenis in de nabijheid van Straat Soenda zijn waargenomen , 
en van die plaats af in een dag of acht , over de geheele verzengde 
luchtstreek , in westelijke richting voortschrijdende , zijn zichtbaar ge- 
worden. Verder heeft men oudere beschrijvingen van dergelijke licht- 
verschijnselen in den dampkring , die korten tijd na een vulkanische 
uitbarsting zich vertoond hebben. 
In Juni 1886 zag men ook te Palermo roode schemeringen , nadat 
de Etna van 18 Mei tot 6 Juni een groote hoeveelheid asch in de 
lucht geslingerd had. Zij waren niet zoo sterk als in 1883/84 en 
de kleur was meer vuilgeel. Volgens ricco 1 is dit het gevolg daarvan , 
dat de Etna geen waterdamp, zooals de zeevulkaan Krakatau, uitwerpt. 
Hierdoor tracht hij ook te verklaren dat toen de gekleurde zonnen , 
waarover ik zoo aanstonds iets zal mededeelen , ontbraken. 
Een moeilijkheid bij bovenstaande onderstelling is echter de groote 
snelheid , waarmede de zichtbaarheid van het verschijnsel zich over de 
aarde verspreid heeft. Volgens berekening zou de luchtstroom , die de 
Comptes rendus , 1886, Tomé GUI , p. 496. 
