DE DRIE AG G R EU ATlfi-TOESTA N DE N . 
181 
ondervindelijke wetenschap deze voorspelling der theoretische vol- 
komen heeft bevestigd. Terwijl toch , naar de berekeningen der laatste , 
het smeltpunt door de vermeerdering der drukking met ééne atmos- 
feer 0°.00828 C. dalen moet, of 1° C. voor eene drukking van 120.8 
atmosfeer, leerden de onderzoekingen van sir william Thomson, dat 
dit smeltpunt door eene drukking van 8.1 atmosfeer 0°. 0575 C. , door 
eene van 16.8 atmosfeer 0°.1287 C. verlaagd werd. Daarop theoretische 
gronden deze verlagingen respectievelijk 7.8 X 0°. 00820 = 0°.0582 
en 15.2 X 0°.00820 = 0°.1295 hadden moeten bedragen, bestaat 
hier tusschen de uitkomsten van theorie en praktijk de meest ge- 
wenschte overeenstemming. 
Hebben wij dus de voornaamste omstandigheden geschetst, die zich 
voordoen bij den overgang van den eersten aggregatie-toestand in 
den tweeden , thans moeten wij den blik terug wenden naar het middel 
waardoor die overgang wordt te weeg gebracht. Dat middel was, 
toevoer van warmte. Slaan wij van naderbij gade , wat daarbij ge- 
schiedt , dan blijkt het dat , terwijl aanvankelijk de temperatuur van 
de verwarmde stof regelmatig stijgt , dit stijgen plotseling ophoudt 
zoodra het smeltpunt bereikt is. Zet men dan de verwarming voort , 
dan blijft de temperatuur der stof standvastig tot alle deelen in den 
vloeibaren toestand zijn overgegaan, om daarna weder gelijkmatig 
toe te nemen. Zoolang nog de geringste hoeveelheid in ongesmolten 
toestand voorhanden is, toont, men moge zooveel warmte aanvoeren 
als men wil, de thermometer geen temperatuursverhooging aan. Om 
bijv. 100 kilogram ijs van 0° C. te veranderen in water van vol- 
komen diezelfde temperatuur, wordt al de warmte vereischt, die door 
de volkomen verbranding van 1 kilogram steenkool kan worden 
voortgebracht. 
De vraag was lang : waar blijft al die warmte ? Dat zij niet ver- 
loren was gegaan bleek , wanneer men proeven nam in omgekeerde 
richting , waarbij het grootste deel van de tot smelten aangevoerde 
warmte niet langzamerhand , bij het even langzaam stollen , weder op- 
trad , maar onmiddellijk te voorschijn kwam bij een plotseling terug- 
keeren van den vloeibaren tot den vasten toestand. Neemt men een 
fleschje met onderzwaveligzure natron , een zout dat bij verwarming 
tot een temperatuur van 48° C. in zijn eigen kristalwater smelt, 
dan kan, wanneer men het rustig en gesloten staan laat, de tempe- 
ratuur tot 30° C. dalen , zonder dat het zout weder den kristalvorm 
aanneemt. Meestal echter zoodra men het schudt en zeker als men 
