184 
DE DRIE AGG R EG ATI E-TO ESTAN DEN. 
wordt verlaagd ; zij toch verkeeren in het geval van het aan een 
sterke drukking blootgestelde fijne ijs in onze boven omschreven 
proef. Zij worden vervormd tot een ijsvlakte , die , als een geheel 
van de hellingen der bergen naar beneden glijdend en daarbij de 
rotsen polijstend , haar pad op door den loop der eeuwen onuitwiseh- 
bare wijze afteekent. Die zoo langzaam maar zeker naar beneden 
glijdende ijsvlakte daalt tot de sneeuwlijn en daar , waar gedurende 
den loop van het jaar de hoeveelheid water , die bevriest , wordt op- 
gewogen door de hoeveelheid ijs, die ontdooit, daar ligt de voet van 
den gletscher ; daar wordt aan den oceaan het water teruggezonden , dat 
de zonnewarmte , het op de bergtoppen opstapelend , hem ontroofd had. 
Soms ontmoet de gletscher op zijn weg breede , diepe dalen ; hij 
vult die aan , maar zonder daarom op te houden , zich te bewegen ; 
want de last der van de helling glijdende massa duwt hem voorwaarts , 
dwingt hem zelfs , waar het dal gevuld is , zich te wringen door de 
engten , die het met andere dalen in verbinding stellen. Want zoo 
groot is die opstuwende kracht , dat de snelheid van den gletscher er 
niet door wordt verminderd, al ligt de vlakte , waarover hij voortglijdt, 
horizontaal. 
Al deze eigenschappen nu : dat vermogen , zich voort te bewegen 
als een compacte massa, zich te vervormen naar den eisch der plaat- 
selijke omstandigheden , waardoor de gletscher als een bevrozen stroom 
langs de flanken der bergen afdalend , de uit aansluitende dalen ko- 
mende in zich opneemt als een rivier hare zijtakken , al deze eigenschap- 
pen dankt de gletscher aan dit eene feit, dat door drukking het smelt- 
punt van water wordt verlaagd. En, zooals wij zagen, dit feit hangt 
onmiddelijk samen, is een gevolg van dit andere, dat water, tot ijs 
bevriezend , niet inkrimpt , als de meeste andere stoffen , maar zich uitzet. 
Zoo wordt de cirkelgang in de natuur , waardoor het water , dat de 
oceaan , alles vruchtbaar makend , over het vaste land heeft uitgestort , 
aan den oceaan wordt terug gegeven , in stand gehouden door dezelfde 
uitzondering op den algemeenen regel, die tal van organismen voor 
een zekeren ondergang behoedt. 
Waaraan het deze eigenschap dankt? Het antwoord op deze vraag zijn 
wij aan een proef van tyndall verschuldigd. Als men een bundel zonne- 
stralen of stralen van een electrische lamp laat vallen door een plaat 
van helder ijs en een vergroot beeld van deze opvangt op een scherm , 
dan ziet men , terwijl de doorgaande stralen het ijs langzaam smelten , 
daarin ontelbare sterren ontstaan , die elk uit hun middelpunt zes 
