DE DRIE AGGREGAT1E-T0ESTANDEN. 
185 
stralen uitschieten. Beschouwt men nu een dezer sterren bij terugge- 
kaatst licht , dan vertoont zich in dat middelpunt een vlekje , dat men 
op het eerste gezicht zou houden voor een luchtbelletje. Toch is het 
niets anders dan een luchtledige ruimte ; smelt men het ijs rondom 
dat vlekje , dan valt het samen , zonder dat zich een spoor van een 
luchtbel vertoont. Zoo heeft dan het water , waaruit die stervormige 
kristallen zijn samengesteld , een kleiner volume , dan dat , hetwelk 
zij bij hare vorming innemen ; het water zet , bevriezende , uit. 
II 
Zagen wij in het bovenstaande , hoe bij den overgang van den vasten 
in den vloeibaren toestand de drukking slechts een zeer ondergeschikte 
rol speelt, bij den overgang van den vloeibaren in den gasvormigen 
schijnt dit gansch anders gesteld. 
Brengen wij in het ledig van torricelli , dus boven de oppervlakte 
van de kwik in een barometerbuis , een weinig van eenige vloeistof: 
water , alcohol , aether , dan zien wij , zoodra deze die oppervlakte 
bereikt , haar geheel verdwijnen. Wij hebben dan niets anders gedaan , 
dan die vloeistof onttrekken aan de drukking van den dampkring ; 
de warmte , die wij bij den overgang van den vasten in den vloei- 
baren toestand een zoo gewichtige rol zagen spelen heeft aan de 
verandering nu geen deel genomen : immers , de temperatuur binnen 
en buiten de buis is dezelfde. 
Gaan wij nu echter voort met het inbrengen van vloeistof, dan 
doet zich spoedig een ander verschijnsel voor. Zoodra toch is niet 
boven de oppervlakte het geringste spoor van vloeistof zichtbaar ge- 
worden of de dampvorming houdt op. Maar de reden , die haar doet 
ophouden , is geene andere dan die , waardoor buiten de buis de 
vloeistof in haar vloeibaren toestand bleef volharden. Was het daar 
klaarblijkelijk de drukking van den dampkring , die de deeltjes bijeen 
hield , hier is het de spanning van den damp in de vroeger ledige 
ruimte. Dat die inderdaad spanning heeft , dat werd door onze proef 
gelijktijdig aangetoond ; hoe toch anders zou het mogelijk zijn dat 
zij de kwik , tegen de drukking van den dampkring in , in de buis 
deed dalen: het water 17 mM. , de alcohol 45 mM. , de aether zelfs 
435 mM., bij onze kamertemperatuur van 20° C. Die dampen moeten 
daartoe respectievelijk aan eene drukking van kolommen kwik van 
diezelfde hoogte evenwicht doen. 
