188 
DE DRIE AGGREGAT1E-T0ESTANDEN. 
van de hoogere lagen der vloeistof, toen nog lager was dan die der 
onderste lagen ; in het eerste geval zooveel lager , dat bij haar de 
spanning nog niet tegen de drukking van den dampkring was opge- 
wassen , in het tweede , schoon in dit opzicht hoog genoeg , toch nog 
laag genoeg om haar te doen inkrimpen. En ook dit, dat, als een- 
maal de gansche massa op eene zelfde temperatuur is gebracht, die 
bellen bij het stijgen zich uitzetten, is verklaarbaar als men bedenkt, 
dat , hoe hooger zij stijgen , zy des te minder worden belast door de 
zuil vloeistof , die haar gewicht voegt bij dat van den dampkring. 
De juistheid dezer verklaring van het verschijnsel , dat wij koken 
noemen, kan op verschillende wijzen blijken. Vermindert men de 
drukking op de vrije oppervlakte , hetzij door rechtstreeks , door middel 
van de luchtpomp , die weg te nemen , hetzij door de lucht eerst door 
koken uit te drijven en daarna, door afkoeling, den bij dat koken 
gevormden damp te condenseeren , dan vertoont zich het verschijnsel 
ook bij die lagere temperaturen , waarbij de spanning van den damp 
tegen de zoo verminderde drukking bestand is. En ook bevestigt de 
ondervinding , wat uit die verklaring logisch moet volgen , dat hoe 
hooger bij gelijke temperatuur de spanning is van den damp eener 
vloeistof, hij ook bij des te lager temperatuur kookt. Aether en alcohol 
vertoonen dit verschijnsel bij veel lagere temperatuur dan water ; en 
wij zagen boven reeds , dat bij dezelfde temperatuur de spanningen 
van aetherdamp en alcohol veel sterker zijn dan die van water. 
Zuiver water kookt onder de drukking van één atmosfeer — 760 inM. 
kwik — op een temperatuur van 100° C. : of liever, men heeft op 
de schaal van celsius dit cijfer gesteld bij de hoogte , waartoe alsdan 
in den thermometer de kwik stijgt , als deze omgeven is door den damp 
van kokend water. 
Deze laatste restrictie is absoluut noodzakelijk , aangezien het be- 
kend is, dat, terwijl de temperatuur van den stoom in alle soorten 
van vaten dezelfde is , die van het kokend water veranderlijk is 
met de stof, waaruit het vat, waarin het kookt, is vervaardigd. 
Dit feit is een gevolg van een verschil in de adhaesie tusschen het 
water en de wanden van het vat ; zoo kan in een glazen vat het 
kookpunt van hetzelfde water één a twee graden hooger liggen dan 
in een koperen vat. Daarenboven is de hoeveelheid lucht , die in het 
water is opgelost , van invloed op de ligging van het kookpunt. Dat 
dit voor alle vloeistoffen geldt, blijkt duidelijk, wanneer men, door 
middel van de luchtpomp , een of andere vloeistof op lagere tempe- 
