DE DRIE AGGREGATIE-TOESTANDEN. 
189 
ratuur aan liet koken tracht te brengen. In den aanvang ontstaat 
er dan een heftig koken , maar , zoodra alle lucht uit de vloeistof 
gedreven is, houdt dit op en moet men verscheidene slagen aan de 
pomp doen , wil men het verschijnsel weder te voorschijn roepen. De 
cohaesie tusschen de deeltjes van de vloeistof schijnt van deze omstan- 
digheid de oorzaak ; de lucht , die er in is opgelost , oefent eene 
werking uit als die van elastieke veeren , waardoor bij verwarming 
die deeltjes uit elkander worden gestooten en de vorming van damp 
gemakkelijker wordt gemaakt. Dat dit inderdaad de oorzaak is, blijkt 
ook wanneer men in een sterke glazen buis , die den vorm van een 
Y heeft , water zoolang kookt dat de lucht daar volkomen is uitge- 
dreven en haar toesmelt , terwijl de damp nog heftig uit de opening 
blaast. Brengt men , nadat de buis bekoeld is , al het water in den eenen 
arm van de V en klopt men met dezen lang genoeg op de tafel , om 
het rammelend geluid , dat zich in den beginne hooren laat , te doen 
verdwijnen, dan blijft, als men de buis met de punt omlaag stelt, 
al het water in dien arm hangen. De deeltjes van de vloeistof hangen 
dan zoo stevig met elkander en met den wand van het vat samen , 
dat aan het eene einde damp van dezelfde spanning als die het ledige 
been vult, zich niet kan vormen en zoodoende het evenwicht her- 
stellen. En dat nog wel , terwijl aan het einde van het volle been , 
waar de drukking kleiner is dan in het ledige en de temperatuur de- 
zelfde , de voorwaarden voor dampvorming zoo veel gunstiger zijn. Eerst 
wanneer men dat einde sterk, soms zelfs tot op nabij 100° C. , ver- 
warmt, kan de spanning van den damp den samenhang tusschen de 
deeltjes van het water verbreken , dat dan in zijn geheel met zulk 
een kracht tegen het andere uiteinde der buis wordt geworpen , dat 
dit soms door den schok wordt verbrijzeld. 
Maar wij hebben reeds te lang stilgestaan bij de beschouwing 
van de verschijnselen , die de voor ons meest belangrijke vloeistof 
vertoont, wanneer die onder de ons meest gemeenzame drukking 
van ééne atmosfeer wordt verwarmd. Thans, tot de algemeene be- 
schouwingen terugkeerende , dienen wij ons in de eerste plaats afte- 
vragen of het wel aangaat , waar wij willen nagaan wat er geschiedt 
bij den overgang van den vloeibaren in den gasvor.migen toestand , 
dampen, zooals die uit de vloeistoffen zich ontwikkelen, gelijk te 
stellen met die stoffen, die wij eigenlijk gassen noemen, bijvoorbeeld 
met dampkringslucht. Inderdaad schijnt dit slechts tot op zekere 
hoogte het geval. Even als de gassen bezitten de dampen spankracht , 
