194 
DE DRIE AGGREGATIE-TOESTANDEN. 
neemt dan eenige gewone vloeistof en dat zijn samendrukbaarheid 
afneemt , als de drukking toeneemt ; dat dus de eigenschappen , die 
het onder den invloed van drukking en verwarming vertoont , veel 
meer overeenkomen met die van een gas , dan met die van een vloei- 
stof. Wordt het koolzuur tot op 21°.5 C. verwarmd, op welke het 
bij eene drukking van 60 atmosferen verdicht wordt , dan neemt de 
vloeistof nog steeds een derde gedeelte in van het volume van het 
gas ; het bij uitstek dichte gas nadert dan in al zijn eigenschappen 
aan die van de bij uitstek ijle vloeistof. Bij 30°.92 en een drukking 
van ongeveer 75 atmosferen, bereikt de stof haar kritische tempera- 
tuur ; dan bestaat er tusschen het gas en de vloeistof geen scheiding 
meer. Verwarmt men haar dan nog meer, dan treden er gedurende 
de samenpersing nooit meer twee , door het oog te onderscheiden 
toestanden in de verschillende deelen van de buis op ; bij een druk- 
king van meer dan 75 atmosferen vermindert dan het volume wel 
weer langzamer dan bij een gas , maar toch nog veel sneller dan bij 
de meeste vloeistoffen. Bereikt eindelijk de temperatuur 48° of stijgt 
zij daarboven , dan volgt de verhouding tusschen volume en drukking 
bijna den loop van die van een zoogenaamd volmaakt gas , voldoet zij , 
vooral bij matige drukkingen , bijna volkomen aan de wet van boyle. 
Men kan dan ook de aanwending van drukking en verwarming zoo op 
elkander laten volgen , dat er van een zichtbaren overgang van den 
vloeistofvorm in den gasvorm geen spraak meer is , dat alleen het 
verstand kan bepalen , wanneer men met een gas , wanneer men met 
een vloeistof te doen heeft. Verhoogt men toch de temperatuur van 
een zeker volume koolzuurgas van 13° C. , bij standvastig volume, 
tot boven de kritische en onderwerpt men het daarna aan een druk- 
king van bij voorbeeld 100 atmosferen, dan blijft, daar boven de 
kristische temperatuur geen drukking , hoe groot ook , daaruit vloei- 
stof kan afscheiden , de gansche ruimte gevuld met gas. Toch is bij 
zoodanige drukking deze ruimte niet grooter dan die , welke geheel 
met vloeistof zou zijn gevuld , indien het gas op zijne oorspronkelijke 
temperatuur van 13° C. daartoe was saamgeperst. Koelt men nu, 
altijd onder een drukking van 100 atmosferen, het gas weder of 
tot 13° C. , dan kan er geen plotselinge afscheiding van vloeistof plaats 
hebben , daar de totaal gevulde buis totaal gevuld blijft ; en toch 
heeft koolzuur bij een drukking van 100 atmosferen en een tem- 
peratuur van 13° C. alle eigenschappen van een vloeistof. 
( Slot volgt.) 
