206 BENIGE GEVALLEN VAN SYMBIOSE IN HET PLANTENRIJK. 
kon waarnemen. Latere onderzoekingen zullen moeten leeren , of deze 
feiten met elkaar in overeenstemming zijn te brengen ; voor het oogen- 
blik moeten wij ons tevreden stellen met er op te wijzen. Sterk vóór 
de onderstelling spreekt de boven beschreven proef van hellregel en 
wiLFARTH : immers in het aftreksel van den akkergrond, waarop Lu- 
pinen gestaan hadden , waren stellig wortelbacillen aanwezig. 
Ook proeven van bréal leidden tot hetzelfde resultaat. Deze kweekte 
de bacteriën uit de knolletjes van Lucernerklaver in een voedings- 
vloeistof en begoot daarmede in een stikstofarmen bodem groeiende 
erwtenplanten, terwijl andere met gewoon water werden besproeid; 
het gevolg was, dat de eerstgenoemde welig groeiden en aan de wor- 
tels groote menigten knolletjes vertoonden, terwijl de laatste die 
organen misten en een kwijnend leven leidden. Ook vond breal, dat, 
terwijl de zaden , die hij gebruikte , gemiddeld 9 mGr. stikstof be- 
vatten , het gehalte aan die stof bij de gezonde plant 420 mGr. be- 
droeg , dus bijna 47 maal meer. Eindelijk slaagde genoemde onder- 
zoeker er ook in , de knolletjes aan de wortels van Lucernerklaver 
te doen ontstaan door er in te prikken met een naald , die van te 
voren in een wortelknolletje eener andere plant derzelfde soort ge- 
stoken was. De op deze wijze behandelde planten groeiden nu ook 
goed in een stikstofvrijen bodem. 
Ten slotte wensch ik nog een geval van symbiose te bespreken , 
dat vooral daarom belangwekkend is, omdat het ontstaan schijnt te 
zijn onder den invloed van den mensch. Ook het hier volgende hebben 
wij voornamelijk te danken aan de onderzoekingen van onzen landge- 
noot BEUERiNCK. De meesten mijner lezers zullen wel eens gehoord 
of gelezen hebben van Kejir; sommigen hebben zeker ook wel eens 
kefir-melk gedronken. Zeer weinigen echter zullen weten, wat kefir 
eigenlijk is. 
In den handel komt deze stof voor als onregelmatige , geelachtige 
korrels ; brengt men deze in melk , dan ontstaat hieruit , onder be- 
paalde voorzorgen, een zuur smakende, mousseerende drank, die een 
weinig alkohol, melkzuur en koolzuur blijkt te bevatten. Deze drank 
is uitgevonden en wordt nog heden ten dage veelvuldig bereid door 
volksstammen in den Kaukasus. Bij deze bereiding groeien de korrels 
langzamerhand aan en vallen na eenigen tijd in kleinere uiteen , die 
op hunne beurt weer aan kunnen groeien. De melksuiker , die in de melk 
voorkomt , wordt daarbij omgezet door een sterke alcoholische en een 
zwakke melkzuur-gisting. De kefirkorrels bestaan n.1. uit een bacterie , 
