224 
DE DRIE AGGREGATIfi-TOESTANDEN. 
moet blijven , is men niet in staat door middel van een luchtpomp 
alleen het bevriezen te voorschijn te roepen. Geconcentreerd zwavel- 
zuur is echter een stof, die waterdamp gretig opneemt. Brengt men 
dus in de besloten ruimte , waaruit eerst de lucht en dan de water- 
damp aanhoudend wordt weggepompt , eene hoeveelheid ^an dit zuur , 
die een groote oppervlakte heeft , dan werken beide middelen te zamen 
krachtig genoeg om het water in korten tijd te doen bevriezen. In 
een van de veelsoortige , door hem uitgedachte ijsmachines heeft carré 
deze methode van handelen in praktijk gebracht; met de kleinste soort 
van de daartoe door hem uitgedachte apparaten , kan men twaalf a 
zestien maal achtereen , zonder het zwavelzuur te vernieuwen , in een 
minuut of drie 400 gram water in ijs veranderen. 
Maar al de temperatuurs verlagingen , die op deze wijze zijn ver- 
kregen , zijn gering als men ze vergelijkt bij wat geschiedt , wanneer 
men gebruik maakt van de snelheid, waarmede, onder de gewone 
dampkrings-drukking , de door sterke drukking en lage temperatuur 
vloeibaar gemaakte gassen tot hunnen oorspronkëlijken vorm terug- 
keeren. Wanneer men door vloeibaar zwaveligzuur een sterken lucht- 
stroom brengt, dan kan men daardoor een temperatuurs-verlaging tot 
— 55° C. te weeg brengen, 15° lager dus dan de temperatuur , waarop 
kwik bevriest. Het meest treffend voorbeeld echter van warmtever- 
bruik bij den overgang van een vloeistof in den gasvorm levert het 
koolzuur. Laat men door een nauwe buis vloeibaar koolzuur uit- 
stroomen uit het vat , waarin het , bij gewone kamertemperatuur onder 
een drukking van 50 a 60 atmosferen, is opgesloten, dan vormt het 
in den dampkring tredend een straal van nevel , die een kegelvormige 
gedaante heeft en ten deele uit vast, grootendeels evenwel uit gas- 
vormig koolzuur bestaat. Dat vaste koolzuur heeft zich door de tem- 
peratuurs-verlaging , die bij het snel verdampen van het vloeibare ont- 
stond , uit dit laatste gevormd ; het vloeibaar koolzuur is onder dien 
invloed als het ware bevroren. Laat men het. uitstroomen plaats hebben 
in een zakje van laken , dat het gasvormige koolzuur doorlaat en het 
vaste tegenhoudt , dan verzamelt zich dit daarin tot eene sneeuwwitte 
massa, die zoo spoedig verdampt en daarbij zooveel warmte onttrekt 
aan de voorwerpen , waarmede het in aanraking komt , dat een vlokje 
daarvan, tusschen duim en vinger saamgedrukt, blaren doet ontstaan 
op de plaatsen waar het die aanraakte. De laagst mogelijke tempera- 
tuur kan men echter te weeg brengen , door vast koolzuur met aether 
tot een dikke brei te vermengen , waarbij het echter noodig is dat 
