228 
DE DRIE AGG REG ATIE -TOESTAN DEN . 
peratuurs-verhooging door mechanische middelen opgedaan , deze andere. 
»Het schijnt mogelijk van alle warmteverschijnselen rekenschap te 
geven door te onderstellen , dat in vaste lichamen de deeltjes voort- 
durend in een toestand van trillende beweging verkeeren , waarbij dan 
die van een warmer lichaam zich met grootere snelheid en langs meer 
uitgestrekte banen bewegen dan die van een , dat kouder is ; dat in 
vloeistoffen en veerkrachtige vloeistoffen , behalve deze trillende be- 
weging , die men in de laatstgenoemden voor de grootste moet houden , 
de deeltjes rondom hunne eigene assen wentelen, die van de laatst- 
genoemden wederom het snelst. Men moet het zóó opvatten , dat de 
temperatuur van een lichaam afhangt van de snelheid der vibratiën , 
en hun toenemen in volumen daarvan , dat de deeltjes zich daarbij langs 
langere banen bewegen. De vermindering van temperatuur gedurende den over- 
gang van vaste lichamen in vloeistoffen en gassen kan dan daaruit worden 
verklaard , dat er , ten gevolge van de wentelende beweging der deeltjes om 
hunne assen , trillende beweging verloren gaat op het oogenblik , waarop het 
lichaam vloeibaar of gasvormig wordt; ook daaruit dat er vibratie- snelheid 
verloren gaat doordien de deeltjes zich in de ruimte gaan bewegen Davy 
toch vatte de aggregatie-toestanden op als de gevolgen van de werking 
van twee tegenstrijdige machten ; ééne die haar elkander doet naderen , 
ééne die ze uit elkander drijft. De eerste is de resultante van de aan- 
trekking door cohaesie , waardoor de deeltjes met elkander in aan- 
raking komen , van de zwaartekracht , die ze noopt de omliggende 
massa’s stof te naderen en van de drukking , die zij ondergaan van de 
zijde der op haar rustende lichamen. De tweede is het uitvloeisel van 
eene bizondere draaiende en trillende beweging , dië haar verder uit 
elkander tracht te drijven en die voortgebracht, of liever vergroot 
kan worden , door wrijving en samendrukking. De uitwerking der eerste 
noemde hij volkomen overeenkomstig met de algemeene aantrekkings- 
kracht , die de groote massa’s in het heelal op elkander uitoefenen , 
de tweede analoog aan de levendige kracht der hare banen doorloo- 
pende planeten. 
Nemen wij kennis van deze weldra een eeuw oude beschouwing, 
dan valt het ons op hoe daarin , als in profetische woorden , wordt 
aangeduid , wat de onderzoekingen van de eerstvolgende drie kwart 
eeuwen zouden leeren. 
Hooren wij maxwell in 1883. »Alle lichamen bestaan uit een eindig 
aantal deeltjes, die wij molekulen noemen en iedere molekule uit een 
bepaalde hoeveelheid stof, die voor elke molekule van dezelfde zelf- 
