DE DRIE AGG REG ATI E-T0ESTAN DEN . 
229 
standigheid dezelfde is. Deze molekulen zijn bij ieder lichaam in voort- 
durende beweging, die des te sneller is naarmate het lichaam warmer 
is. In de vaste lichamen verwijdert zich een molekule nooit meer dan 
op zeer kleinen afstand van hare oorspronkelijke plaats in het lichaam ; 
het pad dat zij beschrijft is binnen zeer enge grenzen begrepen. 
In de vloeistoffen daarentegen is de ruimte , waarin zich molekulen 
bewegen, niet zoo beperkt meer. Wel is waar kan een molekule over 
het algemeen slechts een kleinen weg afleggen of hare beweging wordt 
al belemmerd door de ontmoeting met eene andere molekule ; maar 
als zulk eene ontmoeting heeft plaats gehad , dan is er niets wat de 
molekule zou nopen liever naar haar oude plaats terug te keeren , dan 
haren weg in andere deelen der stof voort te zetten. Vandaar dat in 
een vloeistof het pad eener molekule, niet, zooals in een vast lichaam , 
binnen enge grenzen beperkt is, maar voeren kan tot elk deel der 
ruimte , die de vloeistof inneemt. 
Een gasvormig lichaam wordt ondersteld te bestaan uit een groot 
aantal molekulen , die zich met groote snelheid voortbewegen. Gedurende 
het grootste gedeelte van haren loop zijn deze molekulen niet aan 
eenige merkbare kracht onderworpen ; daarom bewegen zij zich vol- 
gens rechte lijnen , met standvastige snelheid. Komen twee molekulen 
binnen een zekeren afstand van elkander , dan heeft er tusschen haar 
een wederkeerige werking plaats , die men kan vergelijken bij de 
botsing tusschen twee billard-ballen. De richting van beider beweging 
ondergaat dan verandering , beide gaan een ander pad volgen. 
Was een molekule een mathematisch punt, dat alleen inertie en 
aantrekkende en afstootende kracht bezat , dan zou het eenige arbeids- 
vermogen , dat het zou kunnen bezitten , arbeidsvermogen van be- 
weging van de molekule in haar geheel zijn. Maar indien zij een lichaam 
is , dat uitgebreidheid bezit , dan kunnen hare deeltjes ten opzichte 
van elkander draaiende en trillende bewegingen hebben , die onafhan- 
kelijk zijn van hare beweging als één geheel. Een gedeelte van het 
arbeidsvermogen van beweging van een molekule hangt dus af van 
de beweging harer deeltjes ten opzichte van elkander.” 
Zoo oppervlakkig beschouwd is het , alsof wij , in eenigszins andere 
bewoordingen , de oude theorie hoorden herhalen. Toch ligt er tusschen 
heden en toen deze afstand , dat op hetgeen door davy als een moge- 
lijkheid werd vooropgesteld, door maxwell kan worden gewezen als 
op den grondslag waaruit , langs wiskundigen weg , de een gas ken- 
merkende wetten van boyle en gay-lussac zijn afgeleid. Eene enkele 
