DE DRIE AGG REGAT1E-T0E8TAN DEN . 
231 
eenkomst met een groot aantal zich door elkander bewegende kleine 
lichamen , meest onder het bereik der wiskundige berekening vallen , 
slaagde men hierin het eerst; en ook de vloeistoffen zijn binnen dezen 
kring getrokken , sedert aan datgene , wat de ondervinding leerde om- 
trent de continuïteit tusschen den gasvormigen en den vloeibaren toe- 
stand , door van der Waals een theoretische grondslag werd gegeven. 
Wat uit haar volgt omtrent hetgeen er geschiedt, als er warmte 
verloren gaat wanneer wij een stof uit den eenen aggregatie-toestand 
in den anderen zien overgaan , ligt nu vrij wel voor de hand. Dat 
verlies is slechts schijnbaar ; de warmte , die volgens de oude zegs- 
wijze zich verschool tusschen de atomen , heeft slechts een andere 
gedaante aangenomen. Zij is omgezet in arbeidsvermogen , maar grooten- 
deels van een anderen vorm dan dat, hetwelk wij boven omschreven. 
Dat namelijk een lichaam zoodanig vermogen niet alleen bezit, wan- 
neer het in beweging is, zal duidelijk worden als men er aan denkt, 
dat in het heiblok , als het omhoog is geheschen , alle arbeidsver- 
mogen , dat het bij het neervallen krijgt , als het ware is opgehoopt. 
Aan dit vermogen , dat het alleen daardoor toekomt, dat het boven 
de aantrekkende aarde zoo hoog is opgeheven , geeft men daarom den 
naam van arbeidsvermogen door plaats. Is het blok op den kop van den 
paal neêrgevallen , dan is al het arbeidsvermogen door plaats , dat bij den 
val in arbeidsvermogen door beweging werd omgezet , verdwenen ; alleen 
door arbeid aan te wenden , die het blok op zijn verheven plaats terug- 
brengt, kunnen de werklieden daaraan dat arbeidsvermogen teruggeven. 
Op deze wijze dus moet men zich den gang der zaken voorstellen , 
wanneer door gestadige verwarming een vast lichaam eerst in den 
vloeibaren , daarna in den gasvormigen toestand wordt overgebracht. 
In den aanvang wordt de aangewende warmte , die hier de rol ver- 
vult van de werklieden uit ons voorbeeld, gedeeltelijk omgezet in 
arbeidsvermogen van plaats ; de molekulen worden tegen de werking 
hunner onderlinge aantrekking in , van elkander verwijderd , zoodat 
het lichaam zich uitzet. Een ander deel echter wordt omgezet in ar- 
beidsvermogen van beweging ; de verder van elkander verwijderde 
molekulen , gaan ten opzichte van elkander met grootere snelheid trillen 
en veroorzaken de temperatuurs-verhooging. Nog een ander deel ver- 
richt uitwendigen arbeid , daar het dient om het lichaam , tegen de 
drukking van den dampkring in , zich te doen uitzetten. Dit gaat 
zoo voort , totdat het begint te smelten ; van dat oogenblik af aan 
wordt , zoo lang niet alle stof gesmolten is , alle aangewende warmte 
