232 
DE DRIE AGG REG ATI E-TO ESTA N DE N . 
on middellijk in arbeidsvermogen van plaats omgezet. De onderlinge 
aantrekking der molekulen is dan in zooverre overwonnen , dat deze 
zich ten opzichte van elkander gaan bewegen ; de veeren , die , als 
ik het zoo noemen mag , de verschillende atomen met elkander ver- 
binden , worden meer gespannen , het heiblok wordt , om met ons 
voorbeeld te spreken, hooger opgeheschen. Wordt, zooals in onze 
proef met de in zijn kristalwater gesmoltene onderzwaveligzure natron , 
de vloeistof plotseling weder vast, vallen de uit elkander gedreven 
molekulen weder samen , dan treedt alle aangewende warmte als zoo- 
danig te voorschijn ; zoo krijgt men ook alle tot het ophijschen van 
het heiblok aangewende arbeid terug in den vorm, die de punt van 
den paal een eindweegs kan doen indringen in den weêrstand biedenden 
bodem. En gedurende dit gansche proces verandert de vibratie-snelheid 
der molekulen niet; de temperatuur blijft standvastig. Maar aan het 
gesmolten lichaam wordt nog meer warmte verbruikt. Nu gaat aan- 
vankelijk wederom bijna alles, als toen het in vasten toestand werd 
verwarmd ; de regelmatige uitzetting wijst er weder op , dat de warmte 
wordt besteed, ten deele aan het vermeerderen van het arbeids- ver- 
mogen door plaats der molekulen , ten deele aan het verrichten van 
uitwendigen arbeid , de temperatuurs-verhooging dat er ook een deel 
in arbeids-vermogen door beweging wordt omgezet. Bijna alles , want 
een gedeelte van de warmte zal nu ook de vorming van damp aan 
de vrije oppervlakte hebben te bekostigen. Onderstellen wij dat de 
verwarming geschiedt onder normale omstandigheden , dus onder de 
drukking van éénen dampkring. Dat dan bij voortgezette verwarming 
de verdamping voortdurend in snelheid toeneemt , toont aan , dat hoe 
langer zoo meer het arbeids-vermogen van beweging der met grootere 
snelheid uit elkander gedreven molekulen in staat wordt de gezament- 
lijke werking van dampkrings-drukking en moleculaire attractie te 
overwinnen ; vele der aan de oppervlakte grenzende , die het snelst zich 
bewegen in een richting loodrecht of bijna loodrecht op de vloeistof, 
ontsnappen daarbij aan deze attractie geheel : zij verdampen. 
Ten laatste bereikt de vloeistof haar kookpunt; het oogenblik is 
nu gekomen , waarop de snelheid van alle molekulen zóó groot wordt , 
dat in geen punt, in de meest verwarmde het minst, de onder- 
linge aantrekking en de dampkrings-drukking te zamen in staat zijn 
haar bijeen te houden. En het arbeids-vermogen dat vereischt wordt 
haar met zóó groote snelheid , zóó ver van elkander te verwijderen , 
tegen de werking der moleculaire aantrekking en de dampkrings- 
