246 
DE HERMAN NSHÖHLE BIJ RÜBELAND IN DEN HARTZ. 
den 26 sten December was de 8 M. hooge laag holenleem doorboord 
en was de gemaakte opening (aangewezen door het cijfer 4) wijd ge- 
noeg , dat men ladders oprichten kon en daarlangs opklauteren naar 
eene nieuwe grot (op het kaartje staat hierin, in het gedeelte rechts, 
het cijfer 5). Reeds in September was deze arbeid aangevangen. 
Nog nooit betreden ruimten waren nu toegankelijk. Hadden vroegere 
geslachten de holen bevolkt met kaboutermannetjes bezig met graven , 
kloppen en hameren , nu was het aan dr. kloos en zijne gezellen ge- 
geven de vruchten van de werkzaamheden der krachten binnen de 
aarde te aanschouwen. Spookachtig verlichtte de flauwe gloed der 
mijnlampjes de wanden van het nieuw ontdekte gedeelte der Hermanns- 
höhle , dat rijkelijk voorzien was van stapels rotsblokken en druipsteen- 
vormen van buitengewone grootte. Zoekend en tastend breidden de 
ontdekkers het gebied van de nieuw betreden ruimten uit. Het grootste 
vertrek, in het westelijk gedeelte gelegen, was 7 a 8 M. hoog en 
10 M. breed. Wilde men uit dit vertrek de overige gedeelten be- 
zoeken , dan voerde de weg voorbij eene fraaie groep van zuilen- en 
kandelabervormige druipsteenvormen in eene vernauwing, die later 
met behulp van springmiddelen verwijd is. Tot aan den 2den Sep- 
tember 1888 kende men eene gang, die in het geheel eene lengte 
van meer dan 120 M. had. Hoe verder men oostwaarts gaat, des 
te hooger en breeder worden de ruimten , des te grootscher wordt 
het onderaardsch tooneel. Van de zoldering en van de zijwanden los- 
geraakte rotsblokken liggen wild dooreen en dragen de verblindend 
witte stalagmieten als waren deze reusachtige kaarsen. De verschil- 
lende grootte van deze stalagmieten geeft eene mogelijkheid om eene 
gissing uit te spreken aangaande den betrekkelijken tijd , die verliep 
tusschen den val van het eene rotsblok en het andere ; verbrijzelde 
druipsteenvormen bewijzen , dat zij betrekkelijk kort geleden door een 
vallend rotsblok werden getroffen. 
Aan de gedaante der zoldering van dit gedeelte der Hermannshöhle 
(de Haupthöhle genoemd) is dikwijls te zien , dat zoowel de spleten , 
die in zuidelijke als die welke in eene noordelijke richting afhellen 
aan de vorming hebben deelgenomen. De dakvormige begrenzing van 
boven (fig. B) , die op tal van plaatsen aanwezig is , heeft hieraan 
haar ontstaan te danken. Bijna over de geheele oppervlakte van de 
Haupthöhle verspreid , komt het holenleem weder voor ; in de nabijheid 
der grootste druipsteenvormen is de laag kalksinter , die het holen- 
leem bedekt, nog al vrij dik; elders is zij zeer dun of ontbreekt zij 
