254 
DE HERMAN NSHÖHLE BIJ RÜ. BELAND JN DEN HARÏZ. 
zijde gestaan door de stoffen , die het langzamerhand en in toene- 
mende hoeveelheid in zich opgelost houdt. 
Ontleent ook onze taal aan de ervaring van de kracht van het 
water , wanneer het in beweging is , de vergelijking van den vallenden 
droppel , waardoor langzamerhand de steen wordt uitgehold , het verval 
in onze stroomen is niet groot genoeg en de snelheid van het water 
daardoor te klein , dat wij de uitwerkingen van de schuring van dat 
water over den bodem en langs de wanden , die het aanraakt , op de 
plaats zelve kunnen aanschouwen. Anders is het, waar rivieren in 
liooger gebied met nog jeugdige kracht zich voortspoeden , of ook 
waar kleinere beken en stroomen over steenachtigen bodem met meer 
verval hun weg zoeken naar beneden. 
Een steenblok midden in de rivier dwingt het water zich in tweeën 
te verdeelen en aan weerszijden door eene nauwe spleet een uitweg 
te zoeken. Let op de oppervlakte van den steen , die naar den oever is 
gekeerd ; alle scherpe kanten zijn weggesleten en de steen is afgerond ; 
recht daar tegenover ziet gij in den rotswand eene dergelijke afron- 
ding , maar hier met den hollen kant naar het strooinend water ge- 
keerd. Afrondingen op grootere hoogte , thans boven den waterspiegel , 
getuigen van de kracht van den stroom , wanneer de sneeuw in het 
voorjaar gesmolten is en de daardoor gezwollen stroom zich met te 
heviger kracht naar beneden spoedt. Of let op eene van de talrijke 
plaatsen , waar het water een kleinen val doet en iets verder in zijne 
vaart gestuit wordt door een steen ; op de plek waar de aanraking 
geschiedt , zal blijken . wie ten slotte de sterkste is ; de eerst uitge- 
tande en later in tweeën verdeelde steen verschaft eindelijk aan het water 
den weg , dien het van den beginne zocht. 
Op tal van plaatsen geeft de Hermannshöhle zulke uitgeronde steenen 
te zien : in de ruimten , onmiddellijk achter de Pferdestcille in het 
eerst ontdekte en door grothrian beschreven gedeelte der grot, in 
het oudst bekende gedeelte der Haupthöhle , in het hoogste gedeelte 
(26.5 a 27 M. boven den gemiddelden waterstand in de Bode) van 
deze afdeeling enz. Zij bewijzen , dat in vroegere tijden een onder- 
aardsche zijtak van de rivier op veel hooger niveau door den kalk- 
steen heeft gestroomd. 
Andere getuigen van de werking van dit stroomend water zijn de 
rolsteenen , die de 2 a 2i M. dikke lagen van het zoogenaamd Bodekies 
vormen (blz. 245) en de fijne zandkorrels , die een bestanddeel van 
fiet zoo veelvuldig voorkomend holenleem zijn. 
