256 
DE HERMANNSHÖHLE BIJ Rti.BELA.ND IN DEN IIARTZ. 
overkant der Bode 'ligt, eveneens een ouden onderaardschen arm van 
deze rivier ziet , ook ontstaan door langzame verwijding der oorspronke- 
lijke spleten door de kracht van het water. Met de onderaardsche 
strooraen werkten samen de gezwollen beken, die aan de oppervlakte 
groeven in de rotswanden steeds dieper en dieper uitholden , totdat 
de afscheiding tusschen beider gebied ergens te dun werd en daardoor 
instortingen plaats hadden. Dergelijke instortingen zijn misschien de 
aanleiding geweest tot de vorming van het dal , waardoor de Bode 
thans in een veel lager niveau haren weg vindt. 
De nasporingen in de Hermannshöhle zijn ook de aanleiding geweest , 
dat de wanden van de oude Baumannshöhle zorgvuldig werden onder- 
zocht. Nieuwe ruimten , grooter dan hetgeen vroeger aanschouwd werd, 
werden ook hier in 1888 ontdekt, veel rijker aan heerlijke druip- 
steenvormen dan die , welke tot nog toe in den Hartz waren gezien. 
In een opstel in Globus LIX vermeldt dr. kloos , dat de Hermanns- 
höhle nu reeds in ongeveer horizontale richting over eene lengte van 
400 M. kan worden bezocht. Wie niet terugschrikt voor een tocht 
over oneffen en glibberige wegen , kan zijne wandeling zelfs over eene 
lengte van ongeveer 600 M. uitstrekken. Het begaanbaar pad in de 
Baumannshöhle is thans bijna 700 M. lang. 
Had de druipsteen in Bielshöhle en Baumannshöhle zijn ouden glans 
vrij wel ingeboet door de aanraking met de menschenwereld , hier zooals 
zoo dikwijls voor goed de natuur beduimelend , de eigenaren der grotten 
hebben hun voorzorgen genomen , dat de reine zuilen , de sierlijke 
kegels , de schitterende kapiteelen niet meer door walm en rook zullen 
worden beschadigd. 
Eigenaar van de Hermannshöhle is de regeering van het hertogdom 
Brunswijk , terwijl Bielshöhle en Baumannshöhle aan de gemeente Rübeland 
toebehooren. Alle drie zijn voor een aantal jaren verpacht aan de 
directie der ijzersmelterijen en steengroeven te Rübeland , Zorge en 
Blankenburg, de zoogenaamde Harzer Werke , die de verplichting op 
zich genomen heeft de grotten elektrisch te verlichten. Sedert 18 Mei 
van het vorig jaar wordt de onderaardsche tooverwereld , door het 
licht der negentiende eeuw bestraald , aan het publiek vertoond. 
De oppervlakte der aarde heeft haar gedaante grootendeels aan de 
werking van het water te danken. Boven werd reeds gezegd , dat deze 
werking van tweeërlei aard is ; hoorden wij reeds , hoe het hier als 
stroomend water zijn arbeid volbracht , de scheikundige werkzaamheid werd 
