258 
DE HERMANNSHÖHLE BIJ RÜ BELAND IN DEN HARTZ. 
gedeelte van de in water oplosbare gassen opgenomen. Wij hebben 
dus later rekening te houden met de scheikundige werking van eene 
oplossing van zuurstof en van koolzuur in water. Daar het laatste in 
aanmerking komt bij de beantwoording van de vraag , hoe de druip- 
steenvormen ontstaan , zal hier alleen over de werking van koolzuur- 
houdend water gesproken worden. 
Eene ervaring uit het dagelijksch leven wijst ons , bij het zoeken van 
een antwoord , op de bedoelde vraag den weg. Waar duinwater wordt 
gebruikt en men een glas of eene kan met water eenigen tijd , b. v. 
vier en twintig uren , laat staan , vormt zich tegen het glas op de 
hoogte tot waar het water staat, eene dunne korst van eene kleur- 
looze stof, die vrij vast aan het glas hecht. Kookt men het water, 
het wordt min of meer troebel en de stof, die deze troebeling ver- 
oorzaakt , is dezelfde als die , waarvan een klein gedeelte de genoemde 
korst vormde. In beide gevallen is de reden , waarom de vaste stof 
zich uit de vloeistof afzet , dezelfde , namelijk de verdamping van het 
koolzuur , dat in het water opgelost was. Bij verhitting ontwijkt dit 
koolzuur spoedig ; wanneer het duinwater zonder verwarming lang 
aan de lucht blijft blootgesteld , vermengt het koolzuur , dat eerst 
opgelost was, zich langzamerhand met het koolzuur in de lucht. In 
het duinwater is namelijk meer koolzuur opgelost dan in water bij de 
gewone dampkringsdrukking opgelost kan zijn. Wil men eene sterke 
oplossing van koolzuur in water hebben , men dient het gas door 
groote drukking samen te persen en met water in aanraking te brengen. 
Zulk eene sterke oplossing is het gewone spuitwater. Het schuimen 
van dezen drank , wanneer hij uit het kogelfleschje in een glas wordt 
overgebracht, toont ten duidelijkste aan, dat de oplosbaarheid van 
koolzuur afhankelijk is van de spanning van dit gas. 
In koolzuurhoudend water kunnen dus , men ziet het aan de dunne 
ringen langs de wanden van glas of karaf, stoffen opgelost zijn, die in 
zuiver water niet worden opgelost. In het duinwater is dit bepaald 
met koolzure kalk of calciumcarbonaat het geval ; scheikundigen zouden 
zeggen , dat het onoplosbaar calciumcarbonaat met koolzuur oplosbaar 
calciumbicarbonaat of oplosbare dubbelkoolzure kalk vormt. Hetzelfde 
is elders het geval met andere koolzure zouten of carbonaten ; het 
water van staalbronnen is b. v. dikwijls eene oplossing van ferrobicar- 
bonaat of, op meer bekende wijze uitgedrukt, van koolzuur-ijzeroxy- 
dule in koolzuurhoudend water ; staan zulke oplossingen in open ge- 
meenschap met eene ruimte , waarin het gasvormig koolzuur eene 
