DE HERMANNSHÖHLE BIJ RÜ BELAND IN DEN HAKTZ. 
259 
kleine spanning heeft , dan wordt het oplosbaar biearbonaat of dubbel- 
koolzure zout ontleed ; het daarbij vrij geworden koolzuur vermengt 
zich op onzichtbare wijze met de gassen , die zich in de ruimten be- 
vonden , en de oplossing wordt troebel. 
Bij de druipsteenvormen hebben wij ook te doen met de oplos- 
baarheid van het calciumcarbonaat in water en met de langzame ont- 
leding van dubbelkoolzure kalk aan de lucht. Een kort woord dient 
hier nog gezegd te worden over de verschillende vormen , waarin 
men de koolzure kalk of het calciumcarbonaat in de natuur aantreft. 
Men kan zeer onderscheiden namen gebruiken : krijt , marmer , hard- 
steen , kalksteen , schelpen , kalkspaat , arragoniet , lithographische 
steen en daarmede een groot aantal stoffen noemen , waarvan de kleur , 
het soortelijk gewicht , de splijtbaarheid , de glans enz. uiteenloopen , 
en die op zeer verschillende wijzen kunnen zijn gevormd , maar die 
ééne belangrijke eigenschap gemeen hebben , namelijk dat haar schei- 
kundige samenstelling dezelfde is , zoodat zy allen den naam koolzure 
kalk verdienen. Waar koraaldieren , weekdieren, zeesterren, zeeëgels 
of andere groepen van het dierenrijk medegewerkt hebben aan de 
vorming van lagen koolzure kalk , is deze vermengd met organische 
stoffen. In dit geval kan de kalksteen wel, öf dadelijk aan het on- 
gewapend oog öf eerst bij mikroskopisch onderzoek , eene zekere 
structuur vertoonen , afhankelijk van de lichaamsgedaante der dieren , 
die hem indertijd vormden , maar kleinere of grootere kristalvlakken 
vertoont hij dan niet. 
Gekristalliseerd zijn kalkspaat, arragoniet , marmer. Het laatste ver- 
toont geen duidelijk afgewerkte kristallen en heet daarom een kristallijn 
gesteente. Fraai volgroeide kristallen zijn te vinden van kalkspaat en 
arragoniet ; de grondvormen , waartoe de kristallen in beide gevallen be- 
hooren , zijn verschillend , zoodat de rhomboëders van kalkspaat tot 
het hexagonale en de zuil- of naaldvormige kristallen van arragoniet 
tot het rhombisch kristalstelsel behooren. 
Waar calciumcarbonaat in duidelijke of minder duidelijke kristallen 
aanwezig is , mag men besluiten , dat het ontstaan is op eene der 
wijzen, waarop men ook kristallen van andere stoffen ziet ontstaan. 
D. w. z. zij kunnen ontstaan zijn door stolling van eene gesmolten 
massa , door verdamping van een oplossingsmiddel , misschien ook 
ten gevolge van eene langzame verandering onder den invloed van eene 
groote drukking, waaraan zij werden blootgesteld; vorming van kristallen 
door verdichting van den damp mag in dit geval niet aangenomen 
