DE HERMAN NS HÖHLE BIJ RÜBELAND IN DEN HARTZ. 
263 
gen), een stuk van eene bovenkaak van een wolf, een stuk van eene 
onderkaak van een holenleeuw ( Felis spelaed) vergezellen de tallooze 
geraamten (of liever deelen van geraamten) van den holenbeer. 
In jongere formaties vond men ook beenderen van het sneeuwhoen , 
grootere vogels , soorten van hazen en van het rendier. Dit wijst op 
eene verandering van het klimaat in den loop der eeuwen en op een 
verschil in den aard der boomen en struiken , waaruit het woud 
vroeger bestond en waaruit het thans bestaat. De gevolgtrekking, dat 
er tweeërlei fauna huisde in deze holen , wordt vooral bevestigd door 
de onderzoekingen , die door den hoogleeraar dr. wilh. blasius in de 
nieuw ontdekte ruimten der Baumannshöhle zijn ingesteld. Hier lagen 
duidelijk boven de laag , die overblijfselen uitsluitend van den holen- 
beer bevatte, de sporen van eene dierenwereld uit een ijstijdperk; 
in de Hermannshöhle werden deze twee nergens onmiddellijk boven 
elkander aangetroffen. Waarschijnlijk bevindt zich in de Baumannshöhle , 
tusschen de overblijfselen van den holenbeer en de fauna uit een ijs- 
tijdperk , nog eene derde fauna , die met de thans steppen bewonende 
dieren overeenstemde. 
Sporen , dat de grotten in de Baumannshöhle en in de Hermannshöhle 
ooit door menschen zijn bewoond geweest, zijn nog niet gevonden. 
Een woord van dank aan den hoogleeraar dr. j. h. kloos , onzen 
voormaligen landgenoot, mag hier stellig ook uit naam van de lezers 
van het Album worden uitgesproken. Door de moeite , die hij zich 
gaf bij de nasporingen door de dikwijls onbegaanbare spleten en gangen , 
en door de vriendelijkheid , waarmede hij nadere inlichtingen verschafte , 
heeft hij den schrijver van dit opstel althans zeer aan zich verplicht. 
Levendiger nog zal de dank zijn , die hem gebracht wordt door 
de reizigers, die zoo gelukkig zijn de Hermannshöhle in haar volle 
heerlijkheid te bezoeken. En hem , aan wien dit niet gegeven mocht 
zijn, schonk de hoogleeraar dr. max müller vergoeding door de keurige 
photographieën , waarmede hij het werk van dr. kloos opluisterde. 
