274 
IETS OVER DEN RIJN EN ZIJN VULKANEN. 
van grijswitte steenen , in den vorm veel gelijkende op korte turf. 
De waarde van dit bouwmateriaal blijkt uit het steeds toenemend 
gebruik. Het is vuurvast en zoo ligt , dat het in het water drijft , 
daarbij poreus en een zeer slechte warmtegeleider. 
De grondstof, waaruit het vervaardigd wordt is door de werking 
van het vuur ontstaan en daaruit laat zich zijn weerstandsvermogen 
tegen hitte gemakkelijk genoeg verklaren. Die grondstof is namelijk 
zoogenoemde vulkanische tuf, een verweeringsprodukt van het genoeg 
bekende puimsteen. 
Deze sponsachtige , zwarte of grijze steensoort heeft dezelfde schei- 
kundige samenstelling als zoogenoemd obsidiaan , een glasachtige lava- 
soort. Als men obsidiaan zeer sterk verhit, zwelt het op en verandert 
het in puimsteen. 
Daar nu de meeste lavasoorten, die door vulkanen uitgebraakt worden, 
voor een groot deel uit obsidiaan bestaan , vindt men natuurlijk aan 
de oppervlakte der gestolde stroomen groote hoeveelheden puimsteen , 
terwijl dit ook reeds in het inwendige van de vloeibare lava ontstaat. 
Dan wordt het , hetzij in grootere of kleinere stukken , hetzij in den 
vorm van uiterst fijne vulkanische asch , uitgeworpen. Ik behoef hier 
slechts te herinneren aan dè ontzettende massas van dit gesteente , die 
uitgeworpen zijn bij de vreeselijke uitbarsting van Krakatau. 
Invloed of hulp van water is voor de vorming van puimsteen niet 
noodzakelijk. Wel is de hulp van het water weer onmisbaar voor de 
vorming van de grondstof, waaruit de drijfsteenen in het Neuwieder 
bekken vervaardigd worden. 
Hei is de vraag of groote lagen puimsteen , door den invloed van 
weer en wind , langzamerhand die verandering in vulkanische tuf 
kunnen ondergaan. Eigenlijk moet men dit wel aannemen , omdat men 
tuflagen aantreft op hellingen en aan den voet van vulkanen , waar , 
zoover men dat na kan gaan , nooit water geweest is. 
Hoe dit zij , zeker is het , dat in het geval , dat wij hier voor ons 
hebben, geen twijfel bestaan kan of wij hebben te doen met een zui- 
vere bezinking. 
De vlakte die zich, aan onzen kant tot Bendorf en aan den linker- 
oever tot aan Coblenz , voor ons uitbreidt , is ontwijfelbaar de bodem 
van een voormalig meer , dat een grooten watertoevoer kreeg van 
Rijn , Moezel en Lahn. 
De afloop van water had plaats in de tegenwoordige rivierbedding 
beneden Neuwied. Dat meer had een lengte van 16 kilometer en de 
