286 
DE FLORA VAN HET VERLEDEN. 
door de afgevallen bladsteelen achtergelaten , en die er als zegelin- 
druksels op den stam uitzien. Het hout is van een zeer lage struc- 
tuur , ofschoon de stam soms vijf voet dik was , en bestaat voornamelijk 
uit celweefsel en bastvezels , met zeer weinig echt houtweefsel er 
tusschen. Om zulk een dikken stam van zulk een primitief karakter 
te steunen , waren zeer samengestelde wortels noodzakelijk. Deze wor- 
tels , onder den naam van Stigmaria bekend , zijn langen tijd gehouden 
voor de stengels van zekere waterplanten. Gewoonlijk verspreidden zij 
zich uit het onderste gedeelte van den stam der zegelboomen in vier 
hoofdwortels, vervolgens verdeelden zij zich regelmatig verscheidene 
malen in tweeën , in bifurcatiën , en liepen dan uit in cylindrische , 
zeer lange kabels, klaarblijkelijk geschikt om de plant als voor anker 
te leggen in den zachten , weeken bodem. Die wortels hadden lange 
cylindrische worteltjes of bij wortels, die zoodanig met de hoofd wortels 
verbonden waren , dat , als zij afvielen of los raakten , zij regel- 
matige , ronde likteekens achterlieten. Onder elke steenkoolbedding 
vindt men een leembedding vol van deze zonderlinge wortels , aan- 
toonende dat de eerste stap tot vorming van een steenkoolbedding 
de groei was van een bosch van Sigillariën met Stigmariën-wortels. 
Vooral in de grovere en onzuivere steenkoolsoorten blijkt het, dat de 
massa bestaat uit platgedrukte zegelboomen , vermengd met overblijf- 
selen van allerlei soort, afkomstig van de varens en andere planten, 
die onder de zegelboomen groeiden , en niet zelden ook met groote 
hoeveelheden sporen van schubboomen of Lepidendroïden. Die bos- 
schen zonken langzamerhand weg in den moerassigen bodem , waarbij 
soms sommige boomen zelfs rechtop bleven staan ; andere bosschen 
groeiden er weer boven op , zoodat in den loop der tijden wel zeven 
of acht bosschen boven elkander groeiden ; maar allen zonken ten 
laatste en werden begraven. Zoo, door opvolgenden boschgroei , zijn 
de soms dertig voet dikke steenkoollagen ontstaan , die ons den in- 
druk geven van den ontzachlijk langen tijd, die tot hun vorming 
noodig was. 
Wij komen nu aan de belangrijke groep der Calamiten. Calamiten 
zijn dikke , cylindrische , holle , onvertakte , gelede stengels , met op 
de leden kringen van takjes , die naaldvormige bladeren dragen. In 
hun groeiwijze en vruchtvorming gelijken zij op reusachtige paarde- 
staarten , Equisetaceae , maar door de wijze waarop hun stengels ver- 
sterkt worden , gelijken zij meer op exogene planten. De stengels zijn 
overlangs gegroefd , en deze groeven geven een gestreept of ge- 
