DE FLORA VAN HET VERLEDEN. 
335 
hout, van die tertiaire boomen afkomstig, wordt overvloedig op Ijsland 
gevonden en is daar als Surturbrand bekend. En bovendien , alle be- 
kende familiën van dieren , met een overvloed van soorten en een 
weelde van vormen , verschenen tevens met al die plantenfamiliën 
in de eocene , miocene en pliocene tijden. Doch toen het pliocene 
tijdvak ten einde liep, gebeurden er groote omkeeringen en ver- 
anderingen in de natuur. De Alpen werden opgeheven ; Engeland en 
Schotland werden gescheiden ; de Oostzee werd gevormd ; Frankrijk 
werd gescheiden van Engeland door het Kanaal , IJsland rees op uit 
de wateren als een verzameling van vulkanen. Het klimaat , dat zelfs 
hoog in het noorden warm genoeg was om kaneel en kamfer en 
wijndruiven te doen groeien , dat warm genoeg was om leeuwen en 
tijgers en olifanten en neushoorndieren in Midden Europa te doen 
tieren, werd kouder; groote landmassas werden hooger; de warme 
stroomen in den oceaan namen een anderen loop. Langzamerhand 
werden de zomers koeler en korter * en de winters langer en strenger. 
De toppen der bergen werden met sneeuw bedekt , die liggen bleef 
en toenam in massa, en bergijsstroomen bedekten weldra geheele 
landen , ja het bergijs zakte zelfs over de landen heen , en de daardoor 
in het water afgebrokene stukken dreven als drijf ijs en ijsbergen 
in de zee, en koelden de lucht af, hoe zuidelijker zij voortdreven. De 
zwakste planten en dieren stierven uit , en die sterker waren , verhuisden 
naar het zuiden. Te recht 'noemt men dien tijd den ijstijd, of de 
ijsperiode. Zonderling zeker is het , dat de planten , die men zou meenen 
dat minder dan de dieren in staat waren om de vlucht te nemen voor 
de steeds toenemende en zich uitbreidende koude , minder leden dan de 
dieren , die nooit den schok van den ijstijd te boven zijn gekomen. 
Vergelijken wij den toestand van het klimaat van vorige tijden in 
Amerika, Europa en Azië met dien van onzen tijd in de zelfde streken , 
dan zeker komen wij tot de overtuiging , dat wij eigenlijk nog in den 
ijstijd leven , en dat de geoloog der toekomst de zoo onbeteekenende 
pleistocene aardlagen , die in onze dagen gevormd worden , zekerlijk 
zal rangschikken in dat tijdvak der aardgeschiedenis. Terwijl in de 
noordelijke gedeelten van het noordelijk halfrond de hoogste bergtoppen 
nauwelijks boven de ijskorst uitstaken , die het land bedekte , vluchtten 
de dieren en planten, die niet stierven door de koude, in Amerika 
naar de streken rondom de Golf van Mexico , en in Europa en Azië 
naar Afrika en de Indo-chineesche schiereilanden. Later keerden de 
soorten , die in ’t leven waren gebleven , wel min of meer terug , zoo 
