370 
OVER DILUVIALE MEERAFZETTINGEN 
worden daar algemeen voor de afzettingen van kalme , meeren vor- 
mende , wateren gehouden. Ligt deze klei in het praeglaciaal diluvium , 
dan moet hare vorming aan eene tijdelijke verplaatsing van den rivier- 
arm , die het zand en grint afzette , worden toegeschreven , waardoor 
klei gelegenheid vond te bezinken. Treft men zulke afzettingen daaren- 
tegen in het glaciaal diluvium aan, dan zijn het doorgaans de uit den 
ijsrand vloeiende gletscherbeken geweest , die door verandering van 
hun loop , in bekkenvormige diepten de fijnere bestanddeelen tot af- 
zetting deden komen. 
Van de vorming dezer onregelmatige tusschen voegingen van klei in 
het oudere diluvium van noord-Duitschland heeft men eerst een recht 
duidelijke voorstelling verkregen door de beschrijving, die een Duitsch 
geoloog k. KEiLHACK van de afzettingen heeft gegeven , welke de IJs- 
landsche gletschers nog doen geboren worden. Hij zegt o. a: »IJsland 
laat ons zien , over welke enorme uitgestrektheden door gletscherstroomen 
zand- en grintlagen kunnen gevormd worden. Deze stroomen , die in 
tegenstelling met de stroomen , welke hun oorsprong in ijsvrije ge- 
bergten hebben , hun loop steeds veranderen , voeren een ontzaglijke 
hoeveelheid zand en grint mede en zetten dit materiaal af, zoodra zij 
in de laagvlakte treden. Zoowel ten opzichte van de gedaante harer 
oppervlakte als van haren inwendigen bouw vertoonen deze afzettingen 
een zeer groote overeenkomst met vele zandvormingen in het diluvium 
van noord-Duitschland. Ook de dikwijls onregelmatige tusschenvoegingen 
van zeer fijne kleilagen , die wij in het diluvium van noord-Duitschland 
aantreffen , vinden eene natuurlijke verklaring door vergelijking met de 
door de IJslandsche gletscherstroomen gevormde afzettingen. Zulke uit 
fijn materiaal samengestelde vormingen ontstaan in laatstgenoemd gebied 
steeds op zulke plaatsen , waar de gletscherbeken in meeren vloeien. 
Het in groepen bijeen liggen dezer meeren kan ons leeren , waarom 
zulke kleilagen in het eene gebied van noord-Duitschland zoo veel- 
vuldig voorkomen, in het andere daarentegen geheel ontbreken.” 
Deze kleilagen in het oudere diluvium van noord-Duitschland zijn 
nu vooral daarom onze aandacht waard , omdat zij op verschillende 
punten overblijfselen van planten en dieren hebben opgcleverd , welke 
leeren , dat tijdens hare vorming het klimaat niet veel verschilde van 
dat , hetwelk er tegenwoordig heerscht. Te Belzig , een plaatsje aan 
de lijn Berlijn-Dresden gelegen en te Görtzke, een stadje in de pro- 
vincie Saksen , liggen deze afzettingen onder eene grondmoraine en 
sluiten o. a. overblijfselen van den eik, den kastanje, den berk, den 
