DE STOORNISSEN IN HET HERINNERINGS-VERMOGEN. 
377 
hij zijn instrument moet hanteeren , en dit all«s herinnert hij zich 
wederom geheel onbewust. 
Een violist , die lijdende was aan momentane aanvallen van bewuste- 
loosheid , kreeg een dergelijken aanval , terwijl hij in een orkest mede- 
speelde. Zijn spel werd niet onderbroken , hij speelde ondanks zijn 
aanval van bewusteloosheid mede door. De saamgestelde bewegingen 
van zijn spel werden onbewust herinnerd en volbracht. 
Een soldaat op wacht kan slapende loopen. Bij sommige krank- 
zinnigen, die geheel kindsch zijn geworden, en bij wie van geestelijk 
leven en bewustzijn bijna geen sprake meer kan zijn , vindt men 
somtijds goede pianisten , of goede schaatsenrijders , zelfs goede kaart- 
spelers. Al deze voorbeelden demonstreeren dus , dat voor het herinne- 
rings-vermogen het bewustzijn geen vereischte is. De bewuste herinne- 
ring is slechts een speciaal geval van het algemeen organische her- 
innerings- vermogen . 
Met deze korte inleiding , welke noodig is voor het algemeen begrip 
van het herinnerings-vermogen , ga ik over tot de stoornissen , welke 
men bij ziekelijke toestanden in het herinnerings-vermogen kan waar- 
nemen. Wij zullen , bij het bespreken van deze herinnerings-stoornissen , 
meermalen gelegenheid hebben , daaruit belangrijke gevolgtrekkingen 
te maken over de normale verschijnselen van het herinnerings-vermogen. 
Om mij te beperken bespreek ik alleen de stoornissen van het bewuste 
herinnerings-vermogen. 
De bewuste herinnerings-stoornissen onderscheidt men in algemeene 
en partiëele. 
Bij de algemeene herinnerings-stoornissen zijn de verschillende 
geestelijke vermogens te gelijk aangedaan , zoowel de ideeën als de 
sentimenten , en de handelingen worden niet of onvoldoende herinnerd. 
De partiëele herinnerings-stoornis daarentegen beperkt zich tot een 
enkel psychisch vermogen. Zoo kan iemand de woorden vergeten zijn , 
de gezichtsbeelden kunnen vergeten worden, zoodat iemand den weg 
niet meer weet in zijn eigen huis enz. Behalve deze herinnerings- 
stoornis in ééne enkele phychische faculteit is al het andere normaal. 
Een voorbeeld van ,een algemeene herinnerings-stoornis is het vol- 
gende geval. 
Een mijner patiënten was lijdende aan hypochondrischen waanzin. 
Hij meende , dat zijn slokdarm verstopt was , dat hij niet kon slikken , 
dat zijn maag vervuurde , hij voelde dat zijn bloed stilstond ; nu 
en dan kon hij niet ademhalen en was het , alsof hij ingesnoerd werd ; 
