392 
DE STOORNISSEN IN HET HERINNERINGS-VERMOGEN. 
partiëele herinnerings-stoornissen zich combineeren , of als ze ondui- 
delijk en onvolkomen zijn uitgedrukt. 
Er bestaan nog andere vormen van partiëele herinnerings-stoornissen. 
Zoo kent men toestanden , waarin de kennis van het geschreven 
woord is verloren gegaan , of waarin iemand het schrij ven zelf ver- 
leerd is. Het zou mij te ver voeren deze verschillende vormen te 
bespreken ; men kan er dezelfde eigenschappen aan terug vinden , die de 
boven medegedeelde vormen van , herinnerings-stoornis kenmerken. A 
priori kan men voor elk onzer afzonderlijke geestvermogens eene herinne- 
rings-stoornis veronderstellen ; zij zijn echter alle nog niet waargenomen. 
De beelden , die ik u geschetst heb van de algemeene en van de 
partiëele herinnerings-stoornissen , bieden zeer kenmerkende verschillen 
aan, welke het de moeite loont eenigzins in bijzonderheden na te gaan. 
In de eerste plaats is het opvallend, dat de algemeene herinnerings- 
stoornis nooit zoo intensief is als de partiëele. 
Bij de algemeene herinnerings-stoornis is altijd nog een groot gedeelte 
der geestvermogens behouden ; de kennis die uit de vroege jeugd 
dateert en de meer eenvoudige geestvermogens blijven bijna altijd be- 
waard ; het is het in den laatsten tijd verkregene en het meer ge- 
compliceerde dat verdwijnt. Zelfs in den tijd , dat in het eerst ge- 
noemde geval de stoornis het meest intensief was , was het vermogen 
om te spreken en te schrijven nog geheel behouden. 
Hoe geheel anders is dit bij eene partieele herinnerings-stoornis , b. v. 
bij de aphasie ; hier kan geen woord meer gesproken of gelezen worden. 
Dit primitieve vermogen van den mensch is geheel te loor gegaan. Hoe 
gering het herinnerings- vermogen voor woorden bij deze menschen is, 
heb ik vroeger eens in een sterk uitgesproken geval kunnen waar- 
nemen. In het geval , dat ik hier op het oog heb , was het vermogen 
om te lezen niet geheel te loor gegaan ; het viel me direct op , dat 
de man nog de letters kende en bovendien kon hij ook alle korte 
woorden lezen. Zoodra een woord echter wat langer werd , b.v. van 
vijf letters of meer , kwam er moeielykheid ; het gebeurde wel , dat 
hij sommige woorden nog las, maar meestal gelukte het niet. Woorden 
van drie lettergrepen mislukten altijd ; het was dan een eigenaardig 
gezicht den man te zien tobben. De eerste lettergreep was meestal 
goed , dan begon hij zich te verspreken en hij eindigde met vruchte- 
looze pogingen om iets verstaanbaars uit te brengen. 
In het eerst was mij dit verschijnsel niet duidelijk ; ik bemerkte 
echter dat hij elke lettergreep voor zich zelven , wanneer ik de andere 
