DE STOORNISSEN IN HET HERINNERINGS-VERMOGEN. 
393 
lettergrepen bedekt hield , wel kon lezen , maar als ik hem dan vroeg 
de lettergrepen tot één woord te combineeren , dan was het weer mis. 
Dit verschijnsel nu was niet anders te begrijpen , dan door aan te 
nemen , dat de man , als hij bij het eind van het woord was aange- 
komen , het begin weer was vergeten. Is dit het geval , dan is de 
herinnerings-stoornis wel buitengewoon intensief, en dit valt des te 
meer op , omdat de overige vermogens zoo geheel ongeschonden zijn. 
Voor het gewone spreken is het niet minder duidelijk. Een patiënt met 
aphasie is de namen van de meest gewone dingen om hem heen vergeten. 
Bij intensieve graden van aphasie kan de stoornis nog verder gaan , 
en dan kan niet alleen geen woord meer gesproken worden , ofschoon 
alles nog goed verstaan wordt , maar bovendien komen er stoornissen 
in de uitdrukking der gemoedsbewegingen. 
De taal is een vermogen , dat alleen de menschen toekomt ; de 
uitdrukking der gemoeds-bewegingen is een vermogen , dat de menschen 
met de dieren gemeen hebben. Aan een hond of kat ziet men het 
zeer duidelijk, of het beest vroolijk, boos, bang, ongeduldig of wat 
ook is. Het verschil , dat in deze eigenschap tusschen mensch en dier 
bestaat, is hoofdzakelijk dit: dat een dier voor uitdrukkingen van 
gemoedsbewegingen zijn geheele lichaam gebruikt, terwijl bij de men- 
schen de uitdrukkings-bewegingen in het gelaat geconcentreerd zijn. Een 
kat , die boos is , toont dit aan geheel haar lichaam , haar krommen rug , 
haar rechtopstaande haren , haar dikken staart , haar opengesperden bek 
enz. Bij de booze menschen is het hoofdzakelijk een mimisch spierenspel 
der aangezichts-spieren. Dit vermogen om uitdrukking te geven aan 
gemoeds-aandoeningen kan men beschouwen als den meest oorspronke- 
lijken vorm der taal, die de menschen met de dieren gemeen hebben. 
In sterk uitgedrukte gevallen van aphasie , als alle woorden ver- 
geten zijn , ziet men ook in de uitdrukking der gemoeds-bewegingen 
stoornissen optreden. In plaats van te lachen zal de lijder gaan schreien , 
of in plaats van een boos gezicht te vertoonen , ziet men een onge- 
coördineerd spel van nietszeggende gelaatsuitdrukkingen ; in plaats 
van ja te knikken , schudt hij neen. 
In zulke gevallen is dus het vermogen , uiting te geven aan 
gevoelens of gedachten, geheel te loor gegaan en staat de mensch in 
het vermogen om zich te uiten beneden de hoogere zoogdieren. Het meest 
eenvoudige middel van communicatie met de buitenwereld ontbreekt dan. 
De partieele herinnerings-stoornis is dus voor het geestvermogen , 
dat daardoor is aangetast , veel intensiever , dan dit ooit bij de alge- 
meene herinnerings-stoornis het geval is. 
