DB HISTORISCHE ONTWIKKELING VAN DE WINDROOS. 
399 
van slechts vier namen — moest wel in ’t oog vallen. Alle Europeesche 
volken namen allengs en voor goed haar aan; vandaar dat in de ver- 
schillende talen de windnamen alle van germaanschen oorsprong zijn. 
Alleen de Italianen maken eene uitzondering, 
De indeeling in 16, later zelfs in 32 streken, dateert van later 
dan na de invoering van het kompas in de scheepvaart. 
Bevindt men zich in het vrije veld en kent men de hemelstreken, 
dan zijn er geen verdere hulpmiddelen noodig om de windrichting 
van het oogenblik te leeren kennen. Anders wordt het geval , wanneer , 
men ten opzichte van het laatste in onzekerheid verkeert , wanneer 
men m. a. w. niet georiënteerd is , of wanneer gebouwen , bosschen 
enz. de richting van den werkelijken luchtstroom wijzigen. Deze 
gevallen maakten bijzondere inrichtingen noodzakelijk en gaven aan- 
leiding tot het uitvinden van » windvanen.” 
Te Athene bestond sedert 100 j. v. C. een toren der winden , een 
naar de hemelstreken georiënteerde , marmeren , achthoekige koepel , 
op welks top een triton draaiend was bevestigd. Deze figuur hield 
in de rechterhand een stok , die steeds naar beneden was gekeerd 
en wees naar de namen der winden, die op het architraaf waren ge- 
schilderd. Deze namen werden bovendien verzinnelijkt door allegorische 
figuren , zoo als een zephir (lentewind) met bloemen in den schoot , enz. 
Noch in den Griekschen noch in den Romeinschen tijd- schijnen 
» windvanen” van algemeen gebruik te zijn geweest, daar men noch 
in het Grieksch noch in het Latijn een naam voor dergelijk werktuig 
had aangenomen. 
Eerst na de invoering van het Christendom werd het gebruik 
ingevoerd , een haan als windvaan op kerktorens te plaatsen. De tijd , 
waarin zulks geschiedde , is onbekend , ofschoon men weet , dat reeds 
in het jaar 820 de kerktoren van Brixen in Tirol met dit zinnebeeld 
der geestelijke heerschappij prijkte. 
De naam » weerhaan” duidt genoegzaam aan, dat men toen reeds 
begonnen was meteorologische waarnemingen en gevolgtrekkingen aan 
de windrichting vast te knoopen. 
Een zeer zinrijke inrichting der windvaan werd bedacht door den 
Italiaan egnatio danti , (16e eeuw) die aan zijn werktuig niet alleen 
een rad met wijzer bevestigde , zoodat men binnenshuis aan een wind- 
roos de richting van den heerschenden luchtstroom kon aflezen , maar 
er tevens eene inrichting aan verbond, welke de windsterkte aangaf. 
Winterswijk. R. E. DE Haan. 
