16 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
de huid van den rug tusschen de schouderbladen en van de lendenstreek wordt 
ingeënt. Na de injectie vertoonen zich reactie-verschijnselen , die wij hier niet 
zullen beschrijven. Maar opmerkelijk is het, dat, wanneer de lijder tuberculeus 
is, na een injectie van 0,01 centim., sterke algemeene en plaatselijke reactie-ver- 
schijnselen zich vertoonen, maar dat, wanneer de lijder niet tuberculeus is, de 
reactie wegblijft of onbeduidend is; — iets wat, gelijk koch ook aanmerkt, 
vcor diagnose in twijfelachtige gevallen van hooge beteekenis zal worden. 
Het meest zichtbaar is de werking der inspuitingen bij Lupus, eene huidziekte 
die bijna uitsluitend het aangezicht, vooral den neus, aantast en daar vreeselijke 
verwoestingen aanricht. 
De inenting is op die ziekte met het meest gelukkige gevolg toegepast. — Ook 
bij tuberculose der lymphatische klieren, der beenderen en gewrichten, werden 
goede resultaten verkregen. 
Ik moet kort zijn, en bepaal mij daarom tot eene mededeeling betreffende den 
invloed van de inenting op de longtering. Naar de ervaringen van koch (die ik 
hier niet kan uiteenzetten) meent hij te mogen aannemen: „dass beginnende 
Phtisis durch das Mittel mit Sicherheit zu heilen ist.” Gedeeltelijk 
kan dit ook nog voor niet al te ver gevorderde gevallen gelden. — Maar tering- 
lijders met groote cavernen in de longen zullen wel slechts bij uitzondering een 
duurzaam nut van de inenting oogsten, In de meeste gevallen echter treedt ook hier 
eene voorbijgaande beterschap in. De vraag dringt zich hierbij op, of door ver- 
binding der nieuwe geneeswijze met chirurgisch ingrijpen (op de wijze als bij de 
operatie van de etterborst) of anderzins heil te verwachten zou zijn. 
Het is dus zaak, en voor den medicus plicht, alle pogingen aan te wenden om 
zich zoo vroeg moge lijk door alle hem ten dienste staande middelen, vooral 
door het onderzoek der sputa op bacillen, van het al of niet bestaan 
van Phtisis te overtuigen, teneinde met vrucht de methode van koch te kunnen 
aanwenden. In hoever andere in meer of mindere mate nuttig gebleken behan- 
delingswijzen de inenting kunnen ondersteunen , durft koch nog niet beslissen. 
Na de uitgave van koch’s opstel heeft prof. e. von bergmann eene voordracht 
gehouden over de resultaten der onderzoekingen van dezen, welke ik vooral 
daarom hier aanhaal , omdat hij , ofschoon de onderzoekingen van zijn vriend 
koch hoog waardeerende , toch — en o. i. terecht — waarschuwt tegen over- 
dreven verwachtingen ten aanzien van de genezing van phtisis. 
Een groot aantal geneeskundigen uit bijna alle landen van Europa stroomt 
thans naar Berlijn, om zich daar te doen onderrichten. In hoever dit op het 
tegenwoordig standpunt van koch’s onderzoekingen noodig of nuttig is, waag ik 
niet te beslissen. Maar zeker is het m. i. , dat vooral ervaren bacteriologen de 
aangewezen personen zijn, in staat om die onderzoekingen en resultaten van 
JK.OCH tot algemeen eigendom te maken. d. l. 
