20 
W ETEN SCI! APPELIJ K BIJBLAD. 
de gebakken aarde, werd door het scheikundig onderzoek van de potten volkomen 
bevestigd. Deze waarneming en eene andere, waarbij sommige soorten van tarwe 
bij volkomen dezelfde behandeling eene veel sterkere ontwikkeling vertoonden dan 
andere en waarvan de oorzaak lag in het verschillend gehalte aan phosphorzure 
kalk, werden later de aanleiding van het onderzoek, hoe scherp de levende 
plant kleine hoeveelheden van het genoemde zout opspoort. 
Yeel verder gaat echter de gevoeligheid van gisteellen. in eene vloeistof, die 
2-tienduizendste phosphorzure kalk bevatte, werd in 306 uren 30 G. suiker om- 
gezet door de inwerking van gist; de gisting was even krachtig wanneer de 
hoeveelheid phosphorzure kalk tot op 5-honderdduizendsten werd verminderd ; 
werd zij teruggebracht op 5-milUoensten , dan verdwenen 26,37 G. suiker in 
1004 uren; b-tienmillioensten stelden de gist in staat 17.28 G. suiker om te 
zetten, maar nu was hiervoor een lange tijd noodig. De hoeveelheid suiker, die 
verdween, was bij deze vier proeven 120-maal, 600-maal, 5000-maal en 34000- 
maal gelijk aan de hoeveelheid der phosphorzure kalk. Ontbreekt dit zout, dan 
is de gisting in den eersten tijd nauwelijks merkbaar en houdt zij weldra geheel op. 
Een laatste voorbeeld noemt G. ville in suikerriet; een toevoeging van 1-zes- 
duizvndste superphosphaat aan den grond (600 K.G. superphcsphaat bij 4 millioen 
K.G. bou waarde op één H.A.)vermeerderde het gewicht der planten van 15000 
K.G. tot 57000 K.G. ( Revue Scientif. XLVI, 359). d. v. c. 
Vrij fluoor in vloeispaat? — Soms verspreiden stukken vloeispaat een eigen - 
aardigen reuk, wanneer zij fijn gestooten worden. Vrij lluoor, ozon, antozon, 
onderchlorigzuur , koolwaterstoffen zijn achtereenvolgens als de oorzaak van dezen 
reuk beschouwd. 
Henri becquerel en henri moissan onderzochten vloeispaat, afkomstig uit 
Quincié bij Villefranche (departement van de Rhóne); het bevatte 70.47 pet. 
ealciumfluoride, 25 pet. kiezelzuur, ongeveer 4 pet. ijzer- en aluminiumoxyde. 
De reuk geleek veel op dien van ozon maar ook op dien van lluoor; werd het 
vloeispaat in vochtige lucht fijngestooten , dan was er spoedig ozon te zien. In 
aanraking met kaliumjodide gaf dit vloeispaat jodium en met kaliumchloride 
chloor ; alleen fijngeklopt gaf het vloeispaat geen chloor : het chloor werd dus 
uit het chloride vrijgemaakt. 
Verhitting tot roodgloeihitte verhindert het ontstaan van de genoemde ver- 
schijnselen; eene verhitting tot 250° gedurende een uur, waardoor het ozon 
weggenomen wordt, neemt later den reuk enz niet weg. Ook ozon ontstaat dus 
door eene secondaire werking. 
De tegenwoordigheid van vrij fluoor schijnt eindelijk afgeleid te mogen worden , 
uit de volgende feiten. Het glas van eene reageerbuis werd dof, toen daarin 
fijngewreven vloeispaat verhit werd; gedestilleerd water, waarin eenige dagen 
zqlk vloeispaat wérd bewaard , veranderde daarbij langzamerhand in een zeei* 
