28 
HET OUDSTE HERBARIUM DKR WERELD. 
bessen (Juniperus phoenicea) en vruchten van den waaierpalm. De 
belangrijkste en grootste uitbreiding onderging het herbarium in 
eugeren zin , d. i. in zooverre bladeren en bloemen betreft , door het 
vinden der mummiën van ahmes I en amenhoteps I (+ 1650 v. C) , 
van ramses II, den Grooten (+ 1450 v. C.) en van enkele personen 
uit het tijdperk der priesterkoningen van Ammon (+ 1200 — 1100 
v. C.), zooals van den priesterschrijver nibsoni en van prinses nessï- 
KHONSU. 
Maar wat het juist bij deze vondsten zoo moeilijk maakt den tijd 
te bepalen , waaruit de planten afkomstig zijn , is , dat verscheidene 
dezer laatste mummiën door de Egyptenaren , om redenen van piëteit , 
uit hare oorspronkelijke graven zijn genomen en met de bekende 
lijkplechtigheden bijgezet bij de priesterkoningen in hun familiegraf 
bij Deir-el-Bahari. Daardoor blijft het eene open vraag of de bloemen 
en bladeren dagteekenen uit den tijd der eerste of der tweede bij- 
zetting , d. w. z. uit de jaren 1700 — 1600 of 1100 — 1000 v. C. 
De door maspero in de graven van Gebelên (van Erment stroom- 
opwaarts, in de nabijheid van het oude Aphroditepolis ) gevonden 
deelen van planten zijn van jongeren datum en behooren tot het 
Ptolemaeïsche tijdperk van omstreeks 300 v. C. en later. Daarentegen 
zijn de ruim veertig soorten van planten , die Prof. schiaparelli uit 
Florence in de graven van Dra-Aboe’n-Negga vond , ontegenzeggelijk 
van hoogen ouderdom , al moeten ook enkele soorten tot eene latere 
flora gerekend worden , omdat de genoemde graven in latere eeuwen 
als woonplaatsen tot het verrichten van allerlei huiselijke bezigheden 
werden gebruikt en enkele der ter plaatse gevonden vruchten en 
peulen duidelijke sporen van dorschen vertoonen. 
Voor de versiering der dooden werden ’t meest gebruikt de 
blauwe en de witte lotus , de papaver , de ridderspoor , de stokroos , 
de sesbania aegyptiaca met hare gele bloemen , de chrysantemum, de 
wilde saffraan ; verder ook de bloesems van den granaatboom , wilge- 
bladeren , verschillende grassoorten , de bloemtrossen der pepermunt. 
De kransen werden veelal gevlochten uit selderij-bladeren. Ons komt 
dat eenigszins vreemd voor , maar bij de Romeinen en de Grieken 
was de selderij eene aan de dooden gewijde plant. Kransen van 
selderij-bladeren werden ook den overwinnaars in de Nemeïsche 
spelen vereerd ; en de Romeinen gaven die alleen meê in ’t graf 
aan hen , die ze bij hun leven al verdiend hadden. 
De zorg der oude Egyptenaren voor hunne dooden strekte zich 
