MARS. 
43 
Mars het water maar spaarzaam in dampvormigen toestand en als 
neêrslag voorkomt. Uitgestrekte ondoorschijnende wolkenlagen name- 
lijk , donderbuien en cyclonen , zooals men die op aarde kent , hebben 
nooit voor het oog van den waarnemer de kennelijke teekenen op 
de oppervlakte der planeet dagen achtereen verborgen. Lowell noemt 
dan ook een wolk daar »een zeldzaam, ongewoon verschijnsel, een 
gebeurtenis.” »Op onze nabuur,” zegt hij, »is het altijd mooi weer; 
van het begin van den dag tot haar einde en van het eene einde 
van het jaar tot het andere schijnt niets het grootste deel van de 
oppervlakte der planeet voor het zonlicht te bedekken.” 
Gedurende het gansche tijdperk , waarover zich lowell’s waar- 
nemingen uitstrekken — van 24 Mei 1894 tot 3 April 1895 — 
heeft hij wel nu en dan heldere , zich bewegende plekjes gezien , die 
denken deden aan het zonlicht terugkaatsende wolkjes ; maar iets 
dat geleek op door den dampkring zich langzaam voortbewegende 
wolkenmassa’s, kwam nooit voor. 
Deze bijna volkomen absentie van wat wij atmospherischen neêr- 
slag noemen , laat zich gemakkelijk verklaren , als men bedenkt hoe 
ijl de dampkring van Mars, alleen reeds ten gevolge van de geringe 
intensiteit der zwaartekracht, aan hare oppervlakte zijn moet. Onze 
eigen dampkring wijst ons hier den weg. Daarin is de laag gelegen 
nimbus gevormd uit betrekkelijk groote , de hooger gelegen cirrus 
uit zeer kleine waterdeeltjes en ijsnaaldjes. Wie tot op vijf mijlen 
boven de oppervlakte der aarde stijgt . komt in luchtlagen , die 
wegens hare ijlheid wolkenloos zijn. 
Wat hierbij echter opmerkelijk is en wat lowell, die alleen waar- 
nam wat op het zuidelijk halfrond van Mars voorviel toen het daar 
zomer was, niet opmerken kon, is, dat de fijnere details der opper- 
vlakte op een halfrond scherper uitkomen wanneer het zomer, dan 
wanneer het winter heeft. Het is alsof de waterdamp , die onder den 
invloed van sterke bestraling boven het eene halfrond opstijgt , daar 
door de warme lu.ht zoo goed als volkomen wordt opgelost gehou- 
den, om zich boven het andere, waar het dan winter is, te con- 
denseeren tot een lichten , doorschijnenden nevel ; komt deze in de 
poolstreek met het sterk afgekoelde vaste land in aanraking , dan 
bedekt hij het met een dikke laag ijzel. Want de winteromgeving 
der polen van Mars doet meer denken aan een uitgestrekt veld van 
dien aard, dan aan een sneeuwveld, met ijsbergen bezet. 
Het is moeielijk op dit weinige , wat wij van den dampkring van 
