44 
MAKS. 
Mars met zekerheid weten , een besluit te gronden omtrent de tem- 
peraturen , die daar op verschillende breedten moeten heerschen. 
Gaat men na , dat de gemiddelde afstand van Mars tot de zon 
anderhalf maal zoo groot is als die der aarde , dat dus de intensiteit 
der zonnewarmte aan hare oppervlakte slechts 4 / 9 is van die aan de 
oppervlakte der aarde , dan ligt het besluit voor de hand , dat , als 
alle andere omstandigheden gelijk waren , de gemiddelde jaartempe- 
ratuur daar aanmerkelijk lager zou moeten zijn dan hier. Overweegt 
men daarbij dat, zooals wij boven zagen, op Mars in het noordelijk 
halfrond het zomerhalfjaar ongeveer 381 het winterhalfjaar ongeveer 
306 van onze dagen duurt, dan zouden in een land, als Nederland 
op aarde gelegen , de lange zomers koel , de nog langere winters ont- 
zettend streng zijn. 
Maar als de witte stof, die des winters op Mars de polen om- 
ringt, ijs is, dan moeten wij, op grond van het spoedig wegsmelten 
van dot poolijs , onderstellen dat alle andere omstandigheden niet gelijk 
zijn. Dan moet de groote hoeveelheid water, in gasvormigen toestand 
in den wolkenloozen dampkring aanwezig, de zonnestralen des daags 
zoo volkomen doorlaten en de warmte, die de planeet des nachts 
uitstraalt , zoo krachtig tegenhouden , dat daardoor de gemiddelde 
temperatuur aan de oppervlakte minstens gelijk aan die op aarde 
blijft. Dat toch waterdamp dit vermogen bezit is bekend ; zij werkt 
in dit opzicht als de glasramen eener broeikas, die ook de directe 
zonnestralen schier ongestoord doorlaten , maar voor donkere warmte- 
stralen bijna volkomen ondoorschijnend zijn. 
Wenden wij ons thans tot hetgeen wij tusschen de poolcirkels 
zien gebeuren op de oppervlakte van Mars, die, wegens de groote 
doorschijnendheid van den dampkring der planeet , voor ons , om zoo 
te zeggen , open en bloot ligt. 
Reeds sedert de eerste jaren , waarin een kijker naar den hemel 
werd gericht, weet men, dat op de oppervlakte van de planeet, 
donkere plekken voorkomen. Christiaan huygens was wederom de 
eerste, die, het was op den 28en Nov. 1659, van zoodanige vlek 
met de pen een schets ontwierp, waarin men nog steeds den vorm her- 
kent van de vlek , die men , wegens hare eigenaardige gedaante, de Zand- 
looperzee heeft genoemd. Het was naar aanleiding eener stelselmatige 
waarneming van die vlek , dat hij toen reeds het vermoeden uitsprak dat 
de wentelingsduur der planeet van die der aarde maar weinig verschilde. 
