MARS. 
47 
Van bet eene einde tot het andere zijn deze lijnen zonder bochten ; 
teekent men ze af op een globe , dan blijkt het , dat zij bijna zonder 
uitzondering bogen zijn van groote cirkels , dat zij dus langs den 
kortsten weg over den bol gaan. Hare dikte is zoo gering, dat men 
die door meting niet nauwkeurig kan bepalen : op zijn hoogst zal die 
één graad op de planeet, d. i. 35 mijlen of 47 uren gaans bedra- 
gen. Dat zij zichtbaar zij n is dan ook alleen te danken aan hare 
groote lengte ; de kortste , op de planeet een uitzondering , is nog 
250 mijlen of ruim 333 uren gaans lang. 
Het is nog maar sedert een twintigtal jaren , dat men op aarde 
van het bestaan dezer lijnen kennis draagt en die kennis berustte 
gedurende de eerste negen van dat twintigtal maar bij één man , 
den reeds genoemden directeur der Turijnsche sterrewaeht schiaparelli. 
Na haar in 1877 voor het eerst te hebben waargenomen, zette 
hij bij elke nieuwe oppositie, dus om de twee jaar, die waarnemingen 
onverdroten voort, niettegenstaande al zijn vakgenooten twijfelden aan 
de realiteit van hetgeen hem zijn kijker te zien gaf. Eerst in 1886 
vond hij in per roti n , den directeur van de sterrewaeht te Nizza, 
een medestander; deze toch zag, zoowel als zijn adsistent , de heer 
thollon , op den 15 en April van dat jaar ééne dier lijnen en sedert 
werd hem, door eigen waarneming, alles bevestigd, wat door schia- 
parelli was medegedeeld , o. a. ook de splitsing van de meeste lijnen 
in twee , op geringen afstand van elkander evenwijdig voortloopende. 
Lowell maakte in 1894 ook die lijnen tot de voorwerpen zijner 
bijzondere beschouwingen. Aan het einde van den observatietijd , dus 
in November, teekende hij het ensemble van de op dien tijd vervaar- 
digde teekeningen af op een globe, plaatste die in den stand, welke 
de planeet toen ten opzichte van de aarde had, d. i. met de zuidpool 
wat opgetild naar den kant van den waarnemer en vervaardigde van 
haar , in dien stand , twaalf photo’s. Aangezien hij daarbij telkens de 
globe 30° draaide , geven die twaalf afbeeldingen te zamén ons ge- 
trouw terug , hoe de waarnemers de onder hun oog wentelende pla- 
neet tot November 1894 zagen. Daar in onze Novembermaand het 
op Let zuidelijk halfrond van Mars pas in den nazomer is, komt op 
die afbeeldingen in de omgeving van de pool geen ijs voor. 
Beziet men die afbeeldingen aandachtig, dan blijkt het, dat die 
lijnen over de gansche oppervlakte een regelmatig netwerk vormen 
en zoowel door de donker getinte als door de okergele deelen dier 
oppervlakte loopen. Waar twee of meer lijnen elkander ontmoeten , daar 
