50 
MARS. 
zijn als wij , zal wel steeds in het midden blijven; reeds onze op- 
pervlakkige kennis van de samenstelling van den dampkring van 
Mars belet dienaangaande elke onderstelling. 
Maar wie zou willen beweren , dat in zoo ijlen en daardoor reeds 
betrekkelijk aan zuurstof zooveel armeren dampkring te leven niet 
mogelijk zou zijn, die zou, om met camille flamma&ion te spreken 
»redeneeren, niet als een filosoof, maar als een viscb , wien leven 
buiten het water een dwaasheid schijnen moet.” 
Wij zeggen het lowell na: 
»De mensch is niets meer dan het hoogste wat tot nog toe de 
aarde voortbracht. Het zou belachelijk zijn te meenen , dat hij in 
eenig opzicht de maat aangeeft van wat in het heelal mogelijk is ; 
hij geeft die , zooals gemakkelijk te voorzien is , niet eens aan voor 
het op aarde mogelijke. Zelf streeft hij sedert een onheugelijk 
verleden steeds voorwaarts en het is waarschijnlijk , dat hij op dien 
weg van ontwikkeling tot in een onberekenbare toekomst zal voort - 
gaan. 
»Als de sterrenkunde op dit gebied ons iets leert, dan is het dit, 
dat de mensch slechts een van de bizondere vormen is, die zich in 
het heelal hebben ontwikkeld en dat hij op de ontelbare werelden , 
die hij rondom zich ziet, andere, soortgelijke maar toch verschillende 
vormen heeft te verwachten. Door haar kan hij leeren dat , al zal 
hij waarschijnlpk nooit zijn dubbelganger vinden , hij toch kans heeft 
een aantal verwanten te ontdekken , die hier en daar in de ruimte 
verstrooid zijn.” 
Haarlem, 10 November 1900. 
