VOORNAMELIJK IN DE 16e EEUW. 
77 
van nu voortaen en sullen moghen gaen in ofte bezijden t Bosch 
met eenighe ongebonden Honden”. 
Op dit verbod is gevolgd de negende renovatie op 28 April 1580, 
met sommige bijvoegingen , voornamelijk deze : van geen grof wild in 
het Bosch te vangen , op de boete van honderd Carolusgulden , en 
dat het Bosch rein moet gehouden worden, d. w. z. daarin niet te 
brengen, of te delven » eenighe doode Beesten ofte Carongien , noch 
eenighe andere stinckende vuylicheyt , uyt privaten noch andere 
stinck-putten gheruymt”, op de boete van 5 pond. 
Het spelen van eenigerhande spel als balslaan , kloofschieten , het 
gooien met steenen of houten was geïnterdiceerd op de verbeurte 
van het voorwerp , en een boete van drie pond (gulden). 
Ook mocht niet gebleekt worden in het Bosch. 
De uitvoerigste , en meest belangrijke renovatie is van 7 April 
1593, »onder den naem van den Hooch-gheboren Vorst maurits, 
gheboren Prince van Orangien , Grave van Nassau, etc. als Gouverneur, 
Capiteyn Generael ende Admirael , midtsgaders de President ende Baden 
over Hollandt, Zeelandt ende Vrieslandt.” 
De overweging luidt als volgt: Alsoo ’t Bosch ende Wildernisse 
vant Hagher-hout gheduerende de voorleden troublen seer gedepopu- 
leert ende gebloot is', vant grof wildt twelck aldaer plach te onthouden 
tot groot cieraet van de selve plaetse , ende eer van de wildernisse 
vande Graeflicheyt van Hollahdt, sulcx dat tot dien eynde goet ghe- 
vonden is sekere stucken grof wildt uyt ’t Conincrijcke van Engelandt 
te doen commen , ende de selve in ’t voorschreven Hagher Bosch te 
planten, op hope, dat ’t selve alsulcken wildt weder soude moghen 
worden gepopuleert , als ’t in voortyden geweest is. Ende dat midts 
dien noodich is goede ordre te stellen, ende te onderhouden ten eynde 
’t voorschreven grof wildt niet en werde vernield beschadicht of ver- 
jaecht. Alsoo mede t’ onser kennisse comt datter daghelycx groote 
schade gheschiedt int gheboomte ende plantagie staende inden voor- 
schreven Bossche ende Wildernisse, ’t welck soo by daghe als by 
nachte , by veel ende diversche personen, ghebroken ende afghehouwen , 
vernielt ende wech ghedraghen wordt , sulcx dat daer deur ’t selve 
Bosch ende Wildernisse ontciert, ghebloot , ende ’t voorschreven wildt 
daer uyt ghejaecht wordt, waerinne noodelyck dient voorzien; sooistenz.” 
In hoofdzaak komen verder de volgende artikelen in het stuk voor 
’t geboomte niet te beschadigen, de huizen aan het Bosch palende 
dicht te maken en te beheinen , over de heiningen niet te klimmen , 
