VOORNAMELIJK IN DE 16e BEUW. 
79 
Het blijkt uit deze overweging dat de jacht in deze ordonnantie 
hoofdzaak , het Haagsche Bosch bijzaak was. 
Deze opmerking geldt ook de laatste of twaalfde renovatie van 16 
Mei 1602, door merula medegedeeld, welke voornamelijk den tijd 
van het jagen regelt. 
Na deze opsomming zal het misschien ook nuttig zijn om het een 
en ander omtrent de administratie en het generaal bewind van het 
Haagsche Bosch te zeggen. 
Sedert oude dagen, zegt merula, werd het beheerd door den Rent- 
meester van Noord-Holland. Dezen titularis dienaangaande »ghetur- 
beert zijnde” heeft de Groote Raad, benevens de Vorst, op 20 Januari 
1462 te zijne voordeele uitspraak gedaan. De sententie geeft volkomen 
onderrichting van het Ambt van den voornoemden Rentmeester over 
en in de voorschreven Warande, in casu het Haagsche Bosch. 
Toch heeft het Bosch ook gehad »syne eyghen ende particuliere 
Bewaerders , van goeden huyse , treffelichen aensien ende groote qua- 
liteyt , wesende hun officie ’t Bosch wel ende ghetrouwlick te bewaren , 
beschutten ende beschermen teghens een yegelick ; aen te tasten , te 
vanghen , te gysekn allen die tselve beschadigden of daer in misdoen ; 
deselve by den Portiers aenghebracht te vervolgen met recht of by 
andere behoorlicke weghen , om de Boeten te innen , etc. , blyckende 
by verscheyden Commissien daer op uytghegheven.” 
Een dier Commissien voor jacob van catz, — we noemden hem 
reeds, — deelt merula mede. Zij is van 18 Maart 1449. Later was 
o. a. bewaarder van het Bosch, floris oom van Wyngaerden , zooals 
blijkt uit eene sententie van 31 Augustus 1525 , en waaruit blijkt 
welk recht deze bewaarder had om in het Bosch te jagen. 
Reeds meermalen hebben we de Portiers van het Bosch genoemd. 
Er waren er twee. Zij werden ook wachters geheeten. Een voor de 
Westpoort, toezicht hebbende op de Boschwerkers , en de plantage 
tot de Beek toe; de andere van de Oostpoort , »welcks last is over 
de Beek.” Zij werden aangesteld door de bewaarders of opzieners en 
waren gehouden in alle opzichten goed toezicht te houden en goede 
wacht te houden , de overtreders te calangeeren en te arresteeren 
of aan te brengen. 
Indien de breukigen »soodanigh zyn , ende van sulcke auctoriteyt 
oft macht, dat zy hen niet en souden derren (durven) arresteeren oft 
gyselen , moeten zy ghetuyghenisse van twee personen nemen , soo zy 
connen , of by ghebreke van ghetuyghen by eede verclaringhe doen.” 
