VOLKSGEZONDHEID EN ALKOHOLISME. 
139 
willen zij , die het alkohol-verbruik wenschen te verminderen , deze 
voorrechten opheffen , weliswaar met het doel de gezondheid van 
hunne medeburgers t>< beschermen , doch ze zullen niets anders be- 
reiken dan dat ze den burgers , die ze willen beschermen , nadeel 
toebrengen. 
Dagan komt nu eindelijk tot het doel van zijn stuk , zich afvragende 
wat eigenlijk de oorzaak is van het overgroote misbruik , dat van al- 
koholische dranken gemaakt wordt. Men moet niet zeggen dat het 
alkoholisme alleen eene quaestie is van gewoonte , gebruik of on- 
wetendheid, zooals veelal gemeend wordt; want dan verraadt men 
dadelijk niet gelet te hebben op een zaak , welke trouwens zoo goed 
als geheel onbekend is aan de philanthropen , de moralisten en de 
sociologen, de economisten en de dagbladschrijvers, en wel: het leven 
van het volk en het begrip van zijne behoeften . 
Men moet zich verwonderen dat zooveel uitstekende geleerden zoo 
ingenomen zijn met het nemen van gezondheidsmaatregelen , voordat 
zij de oorzaak van het kwaad kennen , ja zelfs voordat zij er naar 
gezocht hebben. Onze schrijver trekt nu ten strijde tegen ont- 
houderscongressen , enz., en komt dan tot de conclusie, dat 
onder de hoofdoorzaken , die het menschdom dwingen alcohol te 
gebruiken , hoofdzakelijk moeten gerekend worden : 1ste on- 
voldoende voeding , 2de de sociale omgeving en 3de ongezonde 
woningen. 
n. schuler, die het voedingsprobleem in de Zwitsersche Kantons 
heeft nagegaan , heeft gevonden , dat in het rijke kanton Vaud , te 
Genève , te Chaux-de-Eond , in het kanton Zürich en overal waar 
veel stikstof houdend voedsel gebruikt wordt in den vorm van 
vleesch , kaas en gezond brood , het gebruik van brandewijn zeer ge- 
ring was , terwijl daarentegen in de armere kantons , het binnenste 
van het Emmenthal , in Obergau , te Interlaken , in het Sure-dal en 
op de Italiaansche grenzen het tegenovergestelde was waar te nemen. 
In deze kantons, waar de voeding hoofdzakelijk bestaat uit aardap- 
pelen en maïs en alleen slechte koffie er bij gebruikt wordt , 
waar spek zelfs een luxe-artikel is, daar spelen schnaps, brandewijn 
en aardappeljenever , welke een halve frank de flesch kost , een be- 
langrijke rol. 
Als proteïne en vet ontbreken , heeft de maag noodig gevuld te 
worden ; de mensch gevoelt zich alsdan zwak en dus poogt hij zich- 
