VOLKSGEZONDHEID EN ALKOHOLISME. 
145 
schilligheid , enz. , enz. — Maar dit alles geschiedt ten koste van het 
orgaan , waarmede bij den mensch de strijd om het bestaan in alle 
hevigheid gestreden wordt: de hersenen.” (De cursiveerïng is van 
schrijver dezes.) 
In ons land wordt in de voornaamste fabriekssteden veel gedronken. 
In 1881 was het verbruik in het geheele land aan gedistilleerd per 
hoofd 9.38 liter, in 1889 was dat verminderd tot 8.81 liter per 
hoofd. Wat zien we nu in de fabriekssteden? 
Volgens Mr. j. kruseman ( Werking der Nederlandsche Drankwet ) 
was het gebruik van gedistilleerd in die jaren : 
Eindhoven 
Delft 
Almelo Stad & Ambt . 
Hengelo 
Helmond 
Oldenzaal 
Enschedé en Lonneker 
Tilburg 
Maastricht 
Liter per hoofd in 1881 in 1889 
17.7 17.6 
15.5 14.4 
13.8 16.1 
13.9 15.5 
11.9 12.8 
12 15.8 
11 13.6 
10 8.2 
4.6 3. 
Wij zien hieruit dat de fabriekssteden Tilburg en Maastricht beneden 
het gemiddeld verbruik in het gansche land gedaald zijn , wat waar- 
schijnlijk aan het gebruik van bier is te wijten ; ook Delft is gedaald. 
Te Helmond daarentegen is het verbruik zeer toegenomen en in 
Eindhoven nagenoeg stationair gebleven. Deze plaats staat bovenaan 
op de lijst en het was wenschelijk daar het gehalte der woningen te 
onderzoeken en de hoeveelheid kubieke meters lucht , daarin per hoofd 
beschikbaar. In het nijvere Twente is het drankverbruik toegenomen 
in niet geringe mate. Zou hier wederom het verband zijn aan te 
toonen tusschen meerdere productie en gebrekkige voeding, zoodat drank 
gebruikt moet worden om de taak te volbrengen? Het ware zeker de 
moeite waard dit te onderzoeken. In alle geval is het opmerkelijk, 
dat juist in de meeste fabriekssteden het alkoholverbruik tot zulk 
eene aanzienlijke hoeveelheid geklommen is. Dat de volkshygiëne er 
het hare toe bijbrengt om het euvel te bekampen , is duidelijk uit de 
woorden van den boven reeds genoemden Prof. Dr. c. v. L. flügge, 
die , in zijn Grundriss der Hygiene de aetiologie en prophylaxis van ar- 
beidersziekten besprekende , zegt: »Om het alkoholmisbruik tegen te gaan 
en ook met het oog op de noodzakelijkheid voor prikkels bij arbeiders , 
10 
