162 
OVER SPIRITISME. 
Hoe kwam hij nu daartoe? Doordat dr. elliotson pijnlooze ope- 
raties deed door de patiënten in magnetischen slaap te dompelen ; 
doordat het ook hem gelukte bij verschillende personen allerlei mag- 
netische en hypnotische verschijnselen op te wekken , als geheele of 
gedeeltelijke verstijving, ongevoeligheid voor pijn, oproepen van zins- 
begoochelingen , gemeenschap van gewaarwordingen met patiënten op 
een verren afstand , doordat hij , met anderen rondom een tafel zit- 
tende , geluiden waarnam als van voetstappen , gevolgd door een 
krachtige beweging van de tafel ; doordat hij een tafel twintig se- 
konden een voet boven den grond zag zweven zonder dat iemand 
haar aanraakte ; doordat namen van aan het medium onbekende per- 
sonen door kloppingen van de tafel bij verschillende letters van het 
alphabet werden aangewezen en doordat , na eenige kloppingen van 
de tafel, een geheel onbeschreven papier met den naam William er 
op onder de tafel werd teruggevonden. 
Dergelijke verschijnselen echter hebben zoovelen , stellig bijna alle 
zenuwartsen bij vele hunner patiënten , waargenomen , — zonder dat 
daaruit nog voor hen de ongehoorde conclusie volgt , dat zij , die 
wij dood noemen , niet verre van ons zijn , maar zich onder gun- 
stige omstandigheden aan ons bekend maken en dat — »niet door 
philosophisch nadenken!” — wij ons het volgend leven gansch anders 
moeten denken dan zooals velen het opvatten , » namelijk niet een 
hemel der eeuwige gelukzaligheid ter eene , en een hel der eeuwige 
verdoemenis ter andere zijde , maar iets beters , bevestigd door de 
handhaving van de wet der continuïteit ; namelijk , dat de mensch 
met zijn deugden zoowel als met zijn gebreken het volgend leven 
ingaat, waar geen eigenlijke hel en hemel bestaat, maar waarin wel 
voortduurt diezelfde wet van hooger orde , die ook in dit leven deugd 
en zegen , ondeugd en ellende met elkaar verbindt.” Waarom en of 
dat iets beters is , verklaar ik — in parenthesi — niet te begrijpen ; 
het zou toch, na met de genestet in raadselen op aard’ gewandeld 
te hebben, verreweg te verkiezen zijn eindelijk de waarheid te ver- 
nemen , dan wederom tot in het oneindige den Sisyphusarbeid te 
moeten aanvaarden. 
Voor den inleider van wallace’s boek heeft het echter groote 
aantrekkelijkheid en daarom wekt hij velen op , om , aan de hand 
van een bekwaam leidsman als wallace , die zelfde feiten eens te 
hooren en te overwegen, en hij twijfelt er niet aan »of velen zullen 
met den beroemden natuuronderzoeker mede gaan in de blijde ver- 
