OVER SPIRITISME. 
165 
vergeten. Tegenover den enkelen keer dat de droom treffend uitkomt , 
staat de volkservaring , dat droomen bedrog zijn. De menschelijke geest , 
zegt baco. ontvangt de uitlegging der wereld niet met onbevangen- 
heid , maar mengt er zijn wil en zijn hartstocht onder , en op die wijze 
schept ieder zich een wetenschap naar zijn smaak ; want de waarheid , 
welke een mensch het bereidwilligst aanneemt , is die , welke hem aan- 
staat. Dit verklaart voor een deel waarom zoo velen vasthouden aan 
den tafeldans , aan het kloppen van pooten van tafels en stoelen bij de 
letters van een te vormen woord , aan het blinken van mediums en 
geesten in het donker , aan de mogelijkheid van het photographeeren van 
geesten , aan het schrijven van geesten door middel van den psycho- 
graaf , enz. — al kunnen zij weten , dat de tafeldans ontstaat door 
hun eigen onwillekeurige spierbewegingen , dat het kloppen eveneens 
een gevolg is van een onbewuste spieruiting van dengeen die de 
letters tot een woord samenvoegt , dat de photographieën , zoo geen 
kunstproducten , gewoon bedrog zijn , dat hallucinaties en illusies 
schering en inslag vormen en dat, zooals wij aanstonds meer uit- 
voerig zullen nagaan , het hoogst interessante verschijnsel van Vigilam- 
bulisme hierbij optreedt. 
Wij zullen nu eerst enkele proefnemingen en staaltjes van suggestie 
mededeelen , dan onze aandacht aan de hysterie als sleutel tot 
verschijnselen wijden , daarna uit wallace’s boek een paar grepen 
doen , om ten slotte als proef op de som na te gaan het hoogst 
merkwaardige en , omdat het zoo geheel en al te goeder trouw is , 
sympathieke boekje van het medium e. d’esperance, Uit de geesten- 
wereld (» Shadowland ” ,) naar het Engelsch met een voorwoord van 
H. J. SCHIMMEL, ( Schiedam , Roelants , 1900). 
Reeds omstreeks 1846 toonde braid door een aardige proef aan, 
dat de tafeldans wordt veroorzaakt door onbewuste spiertrekkin- 
gen. Vijf dames hielden een ring van ijzerdraad vlak bij een tafel , 
terwijl een draad van elk harer handen tot op de tafel liep , zoodat 
de veronderstelde magnetische stroom vrijelijk op de tafel kon inwer- 
ken. Hoewel de proef een half uur duurde en een der dames zelfs 
hare hand eenige malen in de gewenschte richting zes centimeters 
vooruitstrekte (!), bleef de taf°l kalm staan ; na verwijdering van den 
draad , en oplegging der handen op de gewone wijze , zoodat de on- 
willekeurige spierbewegingen weder konden werken , bewoog de tafel 
zich even spoedig als bij vroegere proeven. 
Dat faraday met zijn dynamometer eveneens aantoonde dat per- 
