OVER SPIRITISME. 
173 
Enkele bekende hysterische klachten zijn : het gevoel alsof een kogel 
uit den buik opstijgt en in de keel blijft zitten ; het gevoel alsof 
een spijker in het hoofd geslagen wordt ; sommige vormen van hoofd- 
pijnen; urinedrang of retentie; beven; braken ; stemmeloosheid ; onbe- 
daarlijk hikken , enz. , enz. , zonder dat daarvoor anatomische afwijkin- 
gen te vinden zijn. Opvallend is, dat door suggestie zelfs de zwaarste 
verschijnselen plotseling of zeer snel verdwijnen kunnen. 
Het intellekt blijft bij de hysterische degeneratie, waartoe de hysterie 
na verloop voeren kan , onaangetast , maar de logische samenhang en 
gevolgtrekkingen bij het denken laten vaak veel te wenschen over , 
terwijl nu en dan lichte waandenkbeelden van achterafgezet , miskend , 
of vervolgd te zijn opduiken. Van het eene uiterste vallen deze patiënten 
door de geringste aanleiding in het andere , zij slaan om van huilen 
in lachen , van gloeiende liefde tot bitteren haat. Met klachten over 
hevig ziek zijn gaan ze vijf minuten later naar de komedie: » altijd 
is Roodjakje ziek, midden in de week, maar Zondags niet.” Egoïst 
als zij zijn, geven zij niet veel om plichtsgevoel of om hetgeen anderen 
naar recht en billijkheid voor zichzelf verlangen , maar drijven hun 
zin door en vestigen , op vaak overdreven , theatrale wijze , de aandacht 
op hunne handelingen en vooral op wat zij dulden en lijden. Als ijdele 
egoïsten zijn zij terstond op de teenen getrapt , wat zij niet licht 
vergeven. Vertellen zij iets over, dan blijkt het telkens dat de her- 
innering onvolledig of vervalscht is en hoofdzakelijk wel , omdat zij 
niet objectief, maar volgens de stemming van het oogenblik de 
gebeurtenissen weêrgeven. In vele handboeken leest men dan ook dat 
hysterische personen bij uitstek leugenachtig zijn , terwijl de nieuwere 
opvattingen , wegens dat op den voorgrond treden van den oogen- 
blikkelijken gevoelstoon , een hystericus niet méér leugenachtig vinden 
dan een niet-hystericus , maar meer phantastisch en vergeetachtig. 
Moge de opzettelijke bedoeling om te liegen dan niet altijd aanwezig 
zijn, het resultaat is toch hetzelfde, namelijk, dat men van een hys- 
tericus niet de objectieve waarheid te hooren krijgt, zooals dallemagne 
{Dégénérés et dés équilibrés , 1895) snedig opmerkt. Behalve die ziekelijke 
phantasie en vergeetachtigheid komen nu en dan illusies en halluci- 
naties" voor , welke in enkele gevallen tot bepaalde vormen van hys- 
terische krankzinnigheid voeren kunnen. 
De verschillende symptomen komen in zulk een verscheidenheid en 
in zoovele graden voor, dat de verschillende gevallen oppervlakkig 
vaak in het minst niet op elkaar gelijken; van vaak beminnelijke per- 
