212 
OVER SPIRITISME. 
van personen uit romans, die in werkelijkheid dus nooit bestonden, 
antwoord gaven : voorzoover bij dit laatste geen bedrog aanwezig 
was , blijkt er uit hoe het medium er nog van maakt wat er van 
te maken is, m. a. w. er zooveel van mededeelt als het er onbewust 
van weet. 
Bij de beantwoording van gewone vragen kan men zeer vaak 
waarnemen, dat de vraag, en de wijze waarop gevraagd wordt, het 
antwoord suggereert, en ook hoe de goedgeloovige vrager alle ver- 
keerde antwoorden van het medium eenvoudig negeert om alles wat 
misschien toevallig juist was , of wat meer of minder waar kon zijn , 
te onthouden eu zoodoende , te goeder trouw , het geheele antwoord 
als juist te erkennen (blocq). 
Veel ophef is ook gemaakt van het feit, dat sommige mediums, 
in den onbewusten toestand , fraaie verzen produceerden , of onbe- 
kende personen bij den naam noemden , wat zij wakend niet konden 
of wisten , zoodat de geesten door middel van het medium hunne 
kunstvaardigheid of wetenschap uitten. Het bleek echter dat zulk 
een fraai gedicht , dat door een boerinnetje onder den invloed van 
den geest van haren aanstaande onbewust vervaardigd , en door een 
occultistische (spiritistische) revue gepubliceerd was , reeds vroeger 
door armand sylvestre gemaakt was : de onbewuste persoonlijkheid 
van dit gesplitste hersenleven had het uit hare herinnering opgediept. 
En zoo wist een hypnotische somnambule , in somnambulen toestand , 
professor parrot, dien zij niet kende, zijnen naam te noemen: het 
bleek echter, dat zij als kind op diens kliniek geweest was, en onbe- 
wust hem onthouden had (charcot, blocq). 
Het onbewust schrijvende medium, de verdubbelde of liever ge- 
splitste persoonlijkheid, is dus tegelijkertijd acteur en toeschouwer, 
met dien verstande dat het actieve gedeelte automatisch geschiedt, 
en dat het andere gedeelte bewust is. Taine ( De V intelligence) deelt 
een interessant geval mede van iemand , die onder het spreken of 
zingen , zonder op het papier te zien , volzinnen opschrijft en zelfs 
geheele pagina’s , zonder te weten wat geschreven is. Soms is de 
persoon-zelf er over verbaasd , soms er door verontrust. Het schrift 
is anders dan het normale , en door een anderen naam onderteekend 
(ribot, Les maladies de la personalité , 1894, p. 135). 
Janet wijst er op, hoe buiten het bewustzijn om, groepen van 
geestelijke beelden, door onafhankelijk van de anderen te werken, 
tot de vorming van twee of meer persoonlijkheden in een individu 
