OVER SPIRITISME. 
215 
zijn Satyricon (62), hoe een soldaat zich in een wolf veranderde en 
op een hoeve al het vee doodde , doch met een piek gestoken werd ; 
later vond men den soldaat thuis met een wond in den hals. Ook 
bij herodotus (IV. 105) is van dit onderwerp alreeds sprake. De 
Ynglinga Saga (7) zegt van oüin , dat » hij veranderde van gedaante; 
de lichamen lagen als slapende of dood , terwijl hij een vogel of een 
visch of een vrouw was , en in een oogwenk ging hij op verre 
afstanden, om iets te doen voor zich zelf of een ander.” Op gelijke 
wijze zond de Deensche koning harold een toovenaar naar Ijsland 
in de gedaante van een walvisch , terwijl diens lichaam stijf en strak 
tehuis lag. De Hrolf KraJca Saga behelst den wanhopigen strijd van 
bödvar bjarki , in de gedaante van een grooten beer, tegen den vijand 
die het slot omsingeld had, terwijl zijn menschelijk lichaam dronken 
naast den haard lag. Hierbij past o. a. het door carl meyer (Der 
Aberglaube des Mittelalters , 1884, p. 274) geciteerde verhaal van een 
molenaarsknecht , die met een bijl een kat , welke in den nacht den 
molen onveilig maakte , een poot afsloeg : den volgenden ochtend lag 
er echter een bloedige vrouwenarm met een ring; een vrouw uit de 
buurt , scHWANWiTT , werd met een afgehakten arm in haar bed ge- 
vonden en later als heks verbrand. 
Loopen wij nu in korte trekken wallace’s boek door , waarbij wij 
nog enkele opmerkingen zullen inlasschen , dan ontmoeten wij in de 
eerste plaats zijne definitie, dat »een wonder is iedere handeling of 
ieder verschijnsel , waarbij bovenmenschelijke intelligenties werkzaam 
zijn; waarbij dan de menschelijke ziel of geest, als deze zich buiten 
het lichaam manifesteert , als een dezer bovenmenschelijke intelligenties 
beschouwd wordt” — en als treffend voorbeeld van zulk een wonder 
geldt het zonder zichtbare oorzaak in de lucht oprijzen van een 
menschelijk lichaam : de opstijgingen van den heiligen franciscus 
van assisi, van de heilige theresia , en vele anderen, zijn voor hem 
bewijzen vóór het spiritisme ; terwijl toch het Katholicisme , waaraan 
die voorbeelden ontleend zijn , geenszins van die meening is. Evenzoo 
de wonder baarlijke genezingen van Mademoiselle thibaut , die volgens 
den geneesheer de sylva onmogelijk zóó ziek geweest kon zijn (welke 
uitspraak nota bene als bewijs voor het wonder geldt!), van Made- 
moiselle coirin , die, » bij andere ziekten,” twaalf jaren lang kanker 
in de linkerborst had , en volkomen genas. De chirurgijn souchay 
verklaarde den kanker voor ongeneeslijk, maar ook, na onderzoek, 
dat de borst normaal was ; maar dat wil nog niet zeggen dat hij na 
